ChinhTrang.comChỉnh Trang
Điện nước, bếp và nhà vệ sinh khi cải tạo

Vẽ sơ đồ điện nước sau cải tạo: ghi gì để mai này sửa không phải đục mò

Sơ đồ điện nước sau cải tạo cần ghi tuyến dây, tuyến ống kèm số đo từ mốc cố định, vị trí van, hộp nối, aptomat, bể phốt và ảnh chụp trước khi trát. Cách làm, cất giữ.

Homeowner photographs exposed pipes and conduits on a bare brick wall with a yellow tape measure stretched across, before plastering, old Vietnamese house interior, natural light

Sơ đồ điện nước sau cải tạo cần ghi được tuyến dây điện, ống cấp, ống thoát đi ở đâu kèm khoảng cách đo từ một mốc cố định như góc tường hay mặt sàn hoàn thiện, vị trí hộp nối, van khoá, điểm thông tắc, bể phốt, bồn nước, và bảng mạch của tủ điện ghi rõ aptomat nào phụ trách khu nào. Kèm theo là bộ ảnh chụp tường, sàn trước khi trát, mỗi ảnh có thước dây trong khung hình.

Phần lớn nhà cũ không có giấy tờ gì về điện nước; mỗi lần hỏng là một lần đục thử. Đợt cải tạo là lần duy nhất mọi đường ống, đường dây đều lộ ra trước mắt. Ghi lại lúc đó mất vài buổi, đổi lại hàng chục năm sau không ai phải đục mò. Bài giúp chủ nhà biết cần ghi gì, chụp thế nào và cất ở đâu, không cần biết vẽ kỹ thuật.

Vì sao bản vẽ thiết kế chưa đủ

Nhiều chủ nhà nghĩ đã có bản vẽ thiết kế điện nước thì không cần gì thêm. Thực tế trên công trình cải tạo, thợ thường phải đổi tuyến so với bản vẽ: gặp dầm cũ không có trong bản vẽ, gặp tường mỏng không đục sâu được, gia đình đổi ý vị trí ổ cắm. Sau vài tuần, đường dây thật đã khác bản vẽ ở nhiều chỗ.

Thứ có giá trị là bản ghi lại đúng những gì đã làm, người làm nghề gọi là hoàn công. Với công trình nhà ở nhỏ, không cần một bộ bản vẽ hoàn công chính thức; chỉ cần sơ đồ tay rõ ràng cộng bộ ảnh có số đo là đủ dùng cho mọi lần sửa sau.

Ngoài việc sửa chữa, bộ ghi chép này còn giúp khi bán nhà, cho thuê, hay khi cải tạo lần tiếp theo. Người mua, người thuê hoặc nhà thầu mới nhìn vào biết ngay hệ thống đã thay khi nào, đi thế nào, tránh phải khảo sát lại từ đầu. Với nhà cũ, một xấp giấy rõ ràng về điện nước làm người đến sau yên tâm hơn nhiều.

Những thứ cần có trên sơ đồ

Không cần đẹp, chỉ cần đúng và đủ. Mỗi tầng một tờ, vẽ mặt bằng đơn giản với tường, cửa, cầu thang, rồi ghi các thứ sau.

  • Tuyến dây điện: đi từ tủ ra từng ổ cắm, công tắc, đèn, ghi mạch số mấy, đi âm tường hay trên trần.
  • Hộp nối điện: vị trí chính xác, vì đây là chỗ mở ra khi cần sửa.
  • Tuyến ống cấp nước: nóng và lạnh vẽ khác màu hoặc khác nét, đi âm tường, âm sàn hay trong hộp kỹ thuật.
  • Van khoá: van tổng, van từng tầng, van từng khu, đánh số khớp với ghi chú gần van.
  • Ống thoát: ống thoát phân, ống thoát nước rửa, ống đứng, độ dốc, điểm thông tắc.
  • Bể phốt, hộp ga, bể ngầm, bồn mái, máy bơm: vị trí, nắp thăm, hướng ống vào ra.
  • Ống điều hoà, ống thoát nước ngưng, đường gas: tuyến và đầu ra.
  • Cọc tiếp địa: vị trí hố kiểm tra.

Với nhà nhiều tầng, thêm một tờ mặt cắt đứng đơn giản cho thấy ống đứng, cáp trục đi xuyên các tầng ở đâu. Đây là thông tin rất khó đoán khi không có giấy.

Chụp ảnh trước khi trát: cách làm cho ảnh dùng được

Ảnh chụp đúng cách có giá trị ngang một bản vẽ hoàn công. Ảnh chụp vội không có mốc thì gần như vô dụng khi cần tìm. Thực hiện theo các bước sau ở từng bức tường, từng mảng sàn.

  1. Chụp toàn cảnh bức tường trước, đứng xa để thấy cả góc tường, cửa, trần làm mốc.
  2. Kéo thước dây ngang từ góc tường gần nhất, chụp sao cho đọc được số trên thước ngay tại vị trí ống hoặc dây.
  3. Kéo thước dây dọc từ mặt sàn hoàn thiện dự kiến hoặc từ trần, chụp thêm một ảnh nữa.
  4. Chụp cận các điểm quan trọng: hộp nối, co cút, van, chỗ ống xuyên sàn, chỗ dây giao ống.
  5. Đặt tên ảnh hoặc ghi chú theo tầng, phòng, hướng tường, ví dụ tầng hai, phòng ngủ trước, tường bên trái.
  6. Làm lại cho sàn trước khi cán nền, nhất là sàn nhà vệ sinh và nền tầng trệt có ống chôn.

Nên chụp vào cuối ngày thợ đi ống xong, trước buổi trát. Có thể thoả thuận ngay từ hợp đồng rằng thợ báo trước khi trát để chủ nhà hoặc người được uỷ quyền đến chụp. Đây là quyền hợp lý của chủ nhà và không làm chậm công trình.

Bảng mạch tủ điện: phần nhỏ nhưng dùng nhiều nhất

Trong mọi giấy tờ điện nước, bảng mạch tủ điện là thứ được dùng thường xuyên nhất. Mỗi aptomat một dòng: số thứ tự, khu vực phụ trách, thiết bị lớn trên mạch đó, có chống giật hay không. Bảng này dán ở mặt trong cửa tủ, đồng thời có một bản trong hồ sơ nhà.

Trước khi dán, kiểm tra thực tế bằng cách tắt từng aptomat và đi xem khu nào mất điện. Bảng ghi theo trí nhớ của thợ hay sai vài dòng, và một dòng sai đủ làm người sửa điện bị giật vì tưởng đã cắt đúng mạch.

Khi về sau có thêm mạch hay đổi thiết bị, cập nhật ngay bảng mạch. Viết tay lên bảng in cũng được, miễn là đúng. Gia đình nên có ít nhất hai người biết tủ điện nằm đâu, cách đọc bảng mạch và cách cắt điện một khu khi có sự cố.

Cất giữ: một bìa giấy và một bản trong điện thoại

Hồ sơ điện nước nên có hai bản. Bản giấy gồm các tờ sơ đồ, bảng mạch, danh sách van, hoá đơn và bảo hành thiết bị, để trong một bìa đặt ở chỗ cố định trong nhà, ai trong gia đình cũng biết. Bản số gồm ảnh chụp và ảnh chụp lại các tờ sơ đồ, lưu trong một thư mục riêng trên điện thoại và một nơi lưu trữ trực tuyến, đặt tên rõ ràng.

Thư mục ảnh nên chia theo tầng rồi theo phòng, không để lẫn với ảnh gia đình. Ảnh quá nhiều thì chọn lọc: mỗi bức tường giữ ảnh toàn cảnh và ảnh có thước đo, bỏ những ảnh mờ, trùng.

Khi gọi thợ sửa chữa sau này, gửi trước cho họ ảnh của khu cần sửa. Thợ đến biết ngay cần đục ở đâu, mang dụng cụ gì, báo giá sát hơn. Đây là lúc bộ ảnh tốn vài buổi chụp năm nào trả lại giá trị của nó.

Lỗi thường gặp khiến sơ đồ trở nên vô dụng

Đo từ mốc sẽ thay đổi. Đo từ mép gạch ốp hay mép tủ bếp, sau này thay gạch, thay tủ thì mốc mất. Luôn đo từ góc tường kết cấu, mặt sàn hoàn thiện hoặc trần.

Chụp ảnh không có thước. Ảnh chỉ cho thấy có ống, không cho biết ống cách góc bao xa. Sau khi trát xong, không ai đoán được khoảng cách từ ảnh trần.

Chỉ ghi phần mới, bỏ phần cũ giữ lại. Những đường dây, ống cũ còn dùng cũng phải ghi, nếu không sau này người sửa tưởng mọi thứ đều mới.

Giao hết cho thợ giữ. Thợ đổi số điện thoại, nghỉ việc, mất máy. Hồ sơ của ngôi nhà phải nằm trong tay chủ nhà.

Không cập nhật sau sửa nhỏ. Lắp thêm một bình nóng lạnh, đổi vị trí ổ cắm mà không ghi lại, vài năm sau sơ đồ đã sai ở nhiều chỗ. Mỗi lần sửa, dành mười phút cập nhật.

Ghi thêm những gì ngoài đường dây và đường ống

Một hồ sơ điện nước dùng được lâu dài không chỉ có tuyến ống, tuyến dây. Nên kèm một trang thông tin thiết bị: tên loại thiết bị, ngày lắp, thời hạn bảo hành, người lắp, những lưu ý bảo trì như bao lâu súc bình nóng lạnh, bao lâu vệ sinh điều hoà, bao lâu hút bể phốt. Khi thiết bị hỏng trong thời hạn bảo hành, có sẵn hoá đơn và ngày lắp giúp việc đổi trả nhanh hơn.

Nên ghi cả những gì không làm trong đợt này nhưng đã biết tình trạng: đoạn ống kẽm cũ còn giữ ở tầng ba, bể ngầm đã xuống cấp nhưng tạm dùng, mạch điện nào còn dây cũ. Lần cải tạo sau, đây là danh sách việc có sẵn, không phải khảo sát lại.

Một dòng ghi chú về vị trí những thứ dễ bị quên cũng có giá trị: chỗ đặt ống chờ cho điều hoà tương lai, đầu dây mạng chờ trong trần, cửa thăm trần nằm ở phòng nào. Những chi tiết đó được làm với mục đích dùng về sau, nhưng nếu không ai nhớ chúng ở đâu thì coi như chưa từng làm.

Khi nào nên nhờ người có nghề làm sơ đồ

Với nhà cải tạo toàn bộ, nhiều tầng, đường ống và mạch điện phức tạp, chủ nhà có thể đề nghị nhà thầu hoặc kỹ sư phụ trách lập bản vẽ hoàn công điện nước, ghi rõ trong hợp đồng là sản phẩm phải bàn giao. Bản vẽ của người có nghề thường đúng ký hiệu, rõ tỉ lệ, đọc được bởi bất kỳ thợ nào sau này.

Dù vậy, chủ nhà vẫn nên tự giữ bộ ảnh của riêng mình. Ảnh tự chụp là bằng chứng độc lập, đối chiếu được với bản vẽ nhà thầu giao. Nếu hai thứ lệch nhau ở chỗ nào, cần hỏi lại ngay khi thợ còn ở công trình.

Với nhà sửa từng phần, khoản chi cho bản vẽ chính thức có khi không tương xứng. Lúc đó sơ đồ tay cộng ảnh có thước đo là đủ. Điều quan trọng không nằm ở độ đẹp của bản vẽ mà ở chỗ nó đúng với những gì đang nằm sau lớp vữa, và nó nằm trong tay chủ nhà.

Câu hỏi thường gặp

Nhà ở có bắt buộc phải có bản vẽ hoàn công điện nước không?

Với nhà ở riêng lẻ cải tạo nhỏ, thường không có yêu cầu bắt buộc như công trình lớn. Tuy vậy, một sơ đồ tay rõ ràng kèm ảnh có số đo là rất nên có cho việc sửa chữa và bán, cho thuê sau này.

Chủ nhà không biết vẽ kỹ thuật thì làm sơ đồ thế nào?

Chỉ cần vẽ tay mặt bằng đơn giản từng tầng, đánh dấu tuyến dây, ống, van, hộp nối và ghi khoảng cách đo từ góc tường. Kèm ảnh chụp có thước đo là đủ để thợ sau này hiểu.

Nên chụp ảnh đường ống vào lúc nào?

Cuối ngày thợ đi ống, đi dây xong và trước buổi trát hoặc cán nền. Nên thoả thuận với thợ báo trước khi trát để chủ nhà có mặt chụp, nhất là tường nhà vệ sinh và sàn có ống chôn.

Có thể yêu cầu nhà thầu giao sơ đồ điện nước khi bàn giao không?

Có thể và nên ghi điều này vào hợp đồng: nhà thầu giao sơ đồ tuyến dây, ống, bảng mạch tủ điện và ảnh chụp trước khi trát. Chủ nhà vẫn nên tự chụp thêm để đối chiếu.

Đo khoảng cách từ đâu thì chính xác nhất?

Từ các mốc không thay đổi như góc tường kết cấu, mặt sàn hoàn thiện hoặc trần. Tránh đo từ mép gạch ốp, mép tủ, khung cửa vì những thứ này có thể được thay sau này.

Sơ đồ có cần cập nhật khi sửa chữa nhỏ không?

Có. Mỗi lần thêm thiết bị, đổi vị trí ổ cắm hay thay đoạn ống, nên ghi lại ngay. Không cập nhật thì vài năm sau sơ đồ sai nhiều chỗ và mất giá trị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138