ChinhTrang.comChỉnh Trang
Sửa nứt, lún và gia cố kết cấu

Trám vết nứt tường nhà cũ đúng cách: chọn vật liệu theo độ rộng và loại nứt

Vết nứt tường nhà cũ phải được phân loại và theo dõi trước khi trám. Cách chọn vật liệu theo độ rộng, vị trí nứt và lúc nào phải dừng lại gọi kỹ sư.

Close view of a worker hand pressing a narrow steel trowel into a long diagonal crack on an old cream plaster wall, morning side light, dust in the air

Trám vết nứt tường nhà cũ chỉ bền khi chọn vật liệu theo đúng loại nứt: nứt chân chim trên lớp vữa thì xử lý bề mặt, nứt rộng vừa và đã đứng yên thì mở rộng rãnh rồi trám bằng vật liệu đàn hồi hoặc vữa sửa chữa, còn nứt xiên, nứt đang rộng ra hoặc nứt chạy qua dầm cột thì chưa được trám mà phải tìm nguyên nhân và hỏi kỹ sư. Phần lớn vết nứt trám xong lại hiện ra sau một mùa mưa là do bỏ qua bước phân loại, chứ không phải do vật liệu kém.

Bài này đi theo thứ tự việc thật trong một đợt cải tạo: nhìn và phân loại, theo dõi xem nứt còn chạy không, chọn cách xử lý theo độ rộng, các bước trám cho từng nhóm, và những vết nứt chủ nhà không nên tự xử lý. Các con số độ rộng dưới đây là ngưỡng tham khảo thường dùng trong nghề để chia nhóm, không thay cho đánh giá tại chỗ của người có chuyên môn.

Nhìn hình dạng vết nứt để biết nó từ đâu ra

Vết nứt trên tường là triệu chứng, không phải bệnh. Hình dạng và vị trí của nó cho biết khá nhiều về nguyên nhân, và nguyên nhân quyết định có trám được ngay hay không. Bảng dưới gom các kiểu nứt hay gặp ở nhà cũ:

Kiểu nứtThường gặp ở đâuNguyên nhân hay gặpMức lo ngại
Nứt chân chim, mạng nhệnMặt tường trát, nhất là tường hướng nắngVữa trát co ngót, trát dày một lớp, bảo dưỡng kémThấp, chủ yếu thẩm mỹ và thấm nhẹ
Nứt dọc thẳng đứngChỗ tường gạch giáp cột bê tôngHai vật liệu co giãn khác nhau, thiếu lưới gia cường khi trátThấp đến trung bình
Nứt ngangNgay dưới dầm, dưới sàn mái, đỉnh tường tầng trên cùngSàn mái giãn nở vì nhiệt, xây chèn không kín dưới dầmTrung bình, cần xem có kèm thấm không
Nứt quanh góc cửaGóc trên cửa sổ, cửa điThiếu lanh tô hoặc lanh tô ngắn, ứng suất dồn ở gócTrung bình
Nứt xiên chéoTường biên, tường gần chân nhà, thường nghiêng về một phíaLún không đều của móngCao, phải theo dõi và hỏi kỹ sư
Nứt chạy theo một đường thẳng mảnhDọc đường dây điện, ống nước âm tườngRãnh đục đi ống trát lại không kỹThấp

Một vết nứt có thể thuộc nhiều nhóm cùng lúc. Ví dụ giả định: một vết nứt xiên bắt đầu từ góc cửa sổ và chạy chéo xuống phía chân tường, rộng dần về một đầu, thì dù nằm ở góc cửa vẫn phải xếp vào nhóm nứt do lún. Khi phân vân, cứ xếp vào nhóm nặng hơn rồi kiểm tra tiếp, đừng làm ngược lại.

Theo dõi vài tuần trước khi trám: vết nứt còn chạy hay đã đứng

Câu hỏi quan trọng nhất trước khi trám là vết nứt đã ổn định hay còn đang rộng ra. Vết nứt đứng yên thì trám xong là xong; vết nứt còn chạy thì trám bằng vật liệu cứng sẽ nứt lại ngay bên cạnh, còn trám bằng vật liệu mềm thì chỉ che đi một quá trình vẫn đang diễn ra. Với nhà cũ đang chuẩn bị cải tạo, nên bắt đầu theo dõi từ lúc khảo sát, càng sớm càng có nhiều số liệu.

Cách theo dõi đơn giản mà thợ hay dùng: dùng bút chì kẻ một vạch ngắn vuông góc ở hai đầu vết nứt và ghi ngày bên cạnh, để biết vết nứt có dài thêm không. Ở chỗ rộng nhất, dán ngang vết nứt một miếng mốc nhỏ bằng thạch cao hoặc một mẩu giấy cứng dán chặt hai đầu; nếu vết nứt còn mở thì miếng mốc sẽ rách hoặc nứt theo. Chụp ảnh cùng một góc, đặt một thước kẻ có vạch chia sát vết nứt để so độ rộng giữa các lần chụp.

Thời gian theo dõi tuỳ mức độ, thường là vài tuần với vết nứt nhỏ, và dài hơn, qua ít nhất một đợt mưa hoặc một đợt nắng nóng, với vết nứt xiên hay nứt ở chân nhà. Nếu trong thời gian đó vết nứt dài ra, rộng ra, hoặc xuất hiện thêm vết mới cùng hướng, thì đó không còn là việc trám nữa mà là việc tìm nguyên nhân, thường là chuyện của móng. Phần nhận diện nhà lún được viết riêng trong bài về nhà bị lún một bên khi cải tạo trên trang này.

Chọn vật liệu theo độ rộng vết nứt

Sau khi biết vết nứt đã đứng yên, độ rộng là tiêu chí thứ hai để chọn cách xử lý. Các ngưỡng dưới đây là ngưỡng tham khảo phổ biến, dùng để chia nhóm cho dễ nói chuyện với thợ:

Độ rộng (tham khảo)Cách xử lý thường dùngGhi chú
Nhỏ như sợi tóc, dưới khoảng 0,3 mmLàm sạch, bả lại bằng bột bả có tính đàn hồi, sơn lót và sơn phủ loại co giãnNếu cả mảng tường nứt chân chim dày đặc thì xem xét trát lại mảng đó
Khoảng 0,3 mm đến 2 mmMở rộng thành rãnh hình chữ V, làm sạch, trám bằng keo trám đàn hồi gốc nước hoặc vữa sửa chữa, phủ lưới mỏng rồi bảChỗ giáp cột, giáp dầm nên ưu tiên vật liệu đàn hồi
Trên khoảng 2 mm, hoặc xuyên qua tườngChưa trám vội. Theo dõi, tìm nguyên nhân, hỏi kỹ sư. Có thể cần bơm keo chuyên dụng, khâu nứt bằng ghim thép hoặc xây lại đoạn tườngBơm keo vào kết cấu là việc của đơn vị chuyên môn
Bất kỳ độ rộng nào trên dầm, cột, sàn bê tôngKhông xử lý như tường gạch. Mời kỹ sư kết cấu xemNhất là khi có vệt gỉ chảy ra từ vết nứt

Đừng chọn vật liệu chỉ vì nó cứng chắc. Vữa xi măng trám vào một khe nứt nằm giữa hai vật liệu co giãn khác nhau, như tường gạch giáp cột bê tông, gần như chắc chắn nứt lại đúng chỗ cũ. Ở những chỗ đó, vật liệu có độ đàn hồi cùng một lớp lưới bắc cầu qua khe mới là thứ giữ được lâu.

Các bước trám một vết nứt rộng vừa đã đứng yên

Với nhóm nứt phổ biến nhất trong nhà cũ, rộng vừa phải và đã ổn định, trình tự thường làm như sau. Chủ nhà không cần tự tay làm, nhưng biết trình tự để kiểm tra thợ có bỏ bước hay không:

  1. Cạo bỏ lớp sơn, lớp bả bong dọc hai bên vết nứt, rộng ra mỗi bên vài phân để thấy rõ vết nứt thật nằm ở lớp vữa hay đã ăn vào gạch.
  2. Dùng dao cắt hoặc máy cắt cầm tay mở vết nứt thành rãnh hình chữ V, sâu vừa đủ để vật liệu trám có chỗ bám, không đục sâu vào tường chịu lực.
  3. Thổi hoặc quét sạch bụi trong rãnh. Bụi còn sót là nguyên nhân hàng đầu khiến vật liệu trám bong ra sau vài tháng.
  4. Làm ẩm rãnh nếu dùng vữa gốc xi măng, hoặc quét lớp lót theo hướng dẫn của vật liệu nếu dùng keo trám.
  5. Trám đầy rãnh, miết chặt, để khô đúng thời gian ghi trên bao bì, không vội bả chồng lên.
  6. Phủ một dải lưới sợi thủy tinh mỏng bắc qua vết nứt, rộng hơn vết nứt về hai phía, rồi bả một lớp mỏng phủ kín lưới.
  7. Chà phẳng, sơn lót chống kiềm rồi sơn phủ cả mảng tường hoặc ít nhất tới góc tường để không lộ vệt vá.

Trường hợp vết nứt ở tường ngoài, chịu mưa trực tiếp, thì sau khi trám nên thêm một lớp chống thấm mặt ngoài cho cả đoạn tường, vì nước đã ngấm theo vết nứt nhiều năm và lớp vữa xung quanh thường đã yếu. Phần chống thấm tường ngoài được viết riêng trong chuyên mục chống thấm khi cải tạo.

Những chỗ nứt cần xử lý riêng ở nhà cũ

Chỗ tường giáp cột và giáp dầm. Đây là nơi nứt dọc và nứt ngang nhiều nhất trong nhà phố cũ, vì ngày xây không có thói quen đóng lưới thép mỏng tại chỗ tiếp giáp trước khi trát. Khi cải tạo, cách làm triệt để là cạo lớp trát dọc đường tiếp giáp, đóng lưới gia cường rồi trát lại, thay vì chỉ trám khe.

Đỉnh tường tầng trên cùng. Sàn mái bê tông phơi nắng giãn ra, đẩy đỉnh tường, sinh nứt ngang ngay dưới sàn mái. Trám bao nhiêu lần cũng nứt lại nếu mái không được chống nóng. Nên xử lý chống nóng mái trong cùng đợt cải tạo rồi mới trám và sơn lại tầng trên cùng.

Góc cửa sổ và cửa đi. Vết nứt chéo từ góc cửa thường do lanh tô ngắn hoặc không có lanh tô. Nếu cải tạo có thay cửa hoặc nới rộng cửa, đó là dịp làm lại lanh tô đúng cách. Nới rộng lỗ cửa trên tường chịu lực là việc thay đổi kết cấu, cần kỹ sư và có thể phải xin phép.

Tường giáp nhà bên cạnh. Nứt ở bức tường chung hoặc tường sát nhà bên có thể do nhà bên mới xây, mới đào móng. Trước khi trám phải ghi nhận hiện trạng vì vết nứt đó có thể là bằng chứng. Trình tự làm việc với nhà bên được viết riêng trong bài về nhà bên xây làm nứt nhà mình.

Vết nứt có nước hoặc vệt gỉ chảy ra. Nếu từ vết nứt rỉ ra nước, hay để lại vệt màu nâu đỏ, rất có thể bên trong có thép đang gỉ hoặc có đường ống rò. Không trám kín lại. Phải mở ra xem và xử lý nguồn nước hoặc thép gỉ trước.

Vết nứt nào chủ nhà không nên tự trám

Có những vết nứt mà việc trám đi chỉ làm mất dấu vết cho người cần đánh giá. Nứt xiên chéo ở tường biên, nhất là những vết nứt rộng dần về một phía hoặc xếp thành hình bậc thang theo mạch vữa, là dấu hiệu quen thuộc của lún không đều. Nứt chạy liên tục từ tường qua dầm hoặc qua sàn, nứt ở cột, nứt ở mặt dưới sàn kèm võng, cửa tự nhiên kẹt không đóng được, nền nhà nghiêng thấy bằng mắt, đều thuộc nhóm phải mời kỹ sư kết cấu khảo sát trước.

Với nhóm này, chủ nhà làm tốt nhất là ghi chép: ảnh có thước đo, ngày phát hiện, vị trí trên một sơ đồ mặt bằng vẽ tay, và kết quả theo dõi các tuần sau đó. Kỹ sư sẽ đánh giá nhanh và đúng hơn nhiều khi có những ghi chép này. Phương án xử lý sau đó có thể là gia cố móng, bơm keo chuyên dụng vào kết cấu, khâu nứt bằng ghim thép, gia cố bằng lưới thép và vữa, hoặc tháo xây lại một đoạn tường, đều là việc của đơn vị có chuyên môn.

Nếu vết nứt mới xuất hiện nhanh, kèm tiếng kêu răng rắc, mảng vữa rơi, cửa kẹt đột ngột, thì đừng đợi theo dõi: đưa người ra khỏi khu vực đó và gọi người có chuyên môn đến xem ngay. Đây là trường hợp hiếm, nhưng ở nhà rất cũ, nhà ven kênh rạch, hoặc nhà sát công trình đang đào móng, nó vẫn xảy ra.

Trám nứt đặt vào đâu trong thứ tự cải tạo

Trong một đợt cải tạo nhà cũ, trám nứt nên làm sau các việc kết cấu và các việc gây rung, nhưng trước lớp hoàn thiện. Lý do đơn giản: đục tường đi lại đường điện, khoan bắt giá đỡ, phá dỡ một bức tường ngăn đều tạo rung, có thể làm vết nứt cũ mở ra thêm hoặc sinh vết mới. Trám trước những việc đó là trám hai lần.

Thứ tự hợp lý thường là: khảo sát và theo dõi nứt, xử lý các vấn đề kết cấu nếu có, tháo dỡ và đi lại điện nước, chống thấm những chỗ cần, rồi mới trám nứt, đóng lưới gia cường, bả và sơn. Khi bàn với nhà thầu, nên ghi rõ trong bảng khối lượng là xử lý nứt theo từng nhóm, có bước mở rãnh và có lưới, thay vì một dòng chung chung là trám nứt tường, để cả hai bên cùng hiểu một khối lượng.

Sau khi hoàn thiện, giữ lại ảnh chụp các vết nứt trước khi trám cùng vị trí của chúng. Nếu vài năm sau có vết nứt hiện lại đúng chỗ đó, so với ảnh cũ sẽ biết là vết cũ mở ra lại hay vết mới, và đó là thông tin quý cho lần sửa tiếp theo. Một cuốn sổ hiện trạng có ảnh, như cách lập được viết trong chuyên mục đánh giá nhà cũ, là nơi giữ những ảnh này gọn nhất.

Câu hỏi thường gặp

Vết nứt chân chim trên tường có nguy hiểm không?

Nứt chân chim dạng mạng nhện trên lớp vữa trát thường do vữa co ngót khi khô, không liên quan đến kết cấu chịu lực. Nó chủ yếu gây mất thẩm mỹ và để nước mưa ngấm nhẹ vào tường ngoài. Xử lý bằng bả đàn hồi và sơn co giãn, hoặc trát lại nếu nứt dày đặc cả mảng.

Có nên dùng xi măng trắng để trám vết nứt tường không?

Xi măng trắng pha nước chỉ phù hợp để miết những khe rất nhỏ trước khi sơn, vì nó cứng và dễ nứt lại khi tường co giãn. Với vết nứt rộng hơn sợi tóc hoặc nằm ở chỗ tiếp giáp cột tường, nên dùng vật liệu có tính đàn hồi hoặc vữa sửa chữa, kèm lưới gia cường.

Trám nứt xong bao lâu thì sơn được?

Tuỳ loại vật liệu trám và thời tiết, thường phải đợi lớp trám và lớp bả khô hẳn theo thời gian ghi trên bao bì, trời nồm ẩm thì lâu hơn. Sơn khi lớp dưới còn ẩm dễ làm sơn bong phồng và lộ vệt vá, nên đừng ép thợ sơn ngay trong ngày.

Vết nứt trám rồi vẫn nứt lại đúng chỗ cũ là do đâu?

Thường là một trong ba lý do: vết nứt chưa ổn định nên nó tiếp tục mở ra, vật liệu trám quá cứng so với chỗ co giãn như tiếp giáp cột tường, hoặc bỏ qua bước mở rãnh, làm sạch và phủ lưới. Nếu nứt lại kèm rộng hơn trước thì cần hỏi kỹ sư về nguyên nhân.

Làm sao biết vết nứt là do lún móng?

Dấu hiệu hay gặp là vết nứt xiên chéo ở tường biên, rộng dần về một đầu, có khi chạy theo bậc mạch vữa, kèm cửa kẹt, nền nghiêng hoặc khe hở giữa tường và sàn. Chỉ nhìn ảnh thì không kết luận được, cần kỹ sư khảo sát và theo dõi số đo trong một thời gian.

Có cần xin phép khi trám nứt, trát lại tường không?

Trám nứt, trát lại và sơn tường là sửa chữa bề mặt, không thay đổi kết cấu nên thường không phải xin phép. Nếu xử lý nứt kéo theo gia cố móng, thay tường chịu lực hoặc nới rộng lỗ cửa thì nên hỏi UBND xã, phường hoặc Sở Xây dựng nơi có nhà và tra văn bản hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138