Biến một căn nhà cũ thành nhiều phòng cho thuê không chỉ là dựng vách chia phòng: số người ở tăng gấp mấy lần nên điện, nước, bể phốt, lối thoát nạn và cả tải trọng trên sàn đều phải được tính lại cho mức sử dụng mới. Nhà cũ vốn thiết kế cho một gia đình, chia thành tám, mười phòng mà giữ nguyên hệ cũ là đặt sẵn sự cố.
Bài này đi theo góc chủ nhà có một căn nhà phố hoặc nhà ống cũ định sửa lại để cho thuê từng phòng. Nội dung tập trung vào phần nhà: kiểm cái gì, làm lại cái gì, thứ tự ra sao. Chuyện giá thuê, hợp đồng thuê, đăng ký lưu trú cho người thuê là việc riêng, cần tra quy định hiện hành.
Vì sao nhà cũ chia phòng hay gặp sự cố
Một căn nhà phố bốn tầng lúc đầu có thể chỉ năm, sáu người ở, một tủ điện chung, hai nhà vệ sinh, một bể phốt nhỏ, một cầu thang. Khi chia thành mười phòng, mỗi phòng một hai người, mỗi phòng một điều hoà, một bình nóng lạnh, một nhà vệ sinh khép kín, thì nhu cầu điện có thể tăng nhiều lần, lượng nước thải tăng tương ứng, còn lối thoát vẫn chỉ là cái cầu thang cũ.
Các sự cố hay gặp vì thế đều có gốc ở chỗ hệ cũ quá tải: dây điện nóng, aptomat nhảy liên tục, chập cháy ở ổ cắm; bể phốt đầy nhanh, trào ngược, bốc mùi; nước yếu ở tầng trên vào giờ cao điểm; sàn khu vệ sinh mới làm thấm xuống phòng bên dưới. Nguy hiểm nhất là cháy trong nhà chỉ có một lối ra, xe máy của người thuê đậu kín tầng trệt.
Vì vậy trước khi nghĩ tới chia mấy phòng, nên tính ngược lại: nhà này chịu được bao nhiêu người ở an toàn, với hệ điện nước và lối thoát có thể làm lại trong ngân sách. Con số đó mới là số phòng hợp lý.
Kết cấu và tải trọng khi thêm vách, thêm khu vệ sinh
Vách chia phòng nên nhẹ. Xây tường gạch chia phòng trên sàn cũ làm tăng tải đáng kể, nhất là khi tường không nằm trên dầm. Vách khung xương với tấm chịu ẩm, chèn bông cách âm nhẹ hơn nhiều và thi công nhanh.
Nhà vệ sinh khép kín cho từng phòng là tải lớn. Mỗi khu vệ sinh có lớp nâng nền, gạch, thiết bị, nước. Rải nhiều khu vệ sinh trên sàn cũ không có dầm đỡ bên dưới cần kỹ sư xem có chịu được không.
Bồn nước trên mái. Nhiều phòng dùng nhiều nước, chủ nhà hay thêm bồn trên sân thượng. Bồn đầy nước rất nặng, phải đặt trên dầm hoặc cột, có kỹ sư xác nhận.
Đồ đạc của người thuê. Tủ, giường, máy giặt riêng từng phòng cộng lại cũng là tải. Với nhà có sàn gác gỗ hay sàn đã võng, cần tính trước.
Khi có dấu hiệu bất thường. Vết nứt xiên ở tường, sàn võng, trần bong lộ thép thì phải xử lý kết cấu trước, không chia phòng cho thuê trên một nền nhà đang yếu.
Điện và nước: tách để an toàn và rõ tiền
Tách điện nước theo phòng vừa giúp tính tiền minh bạch, vừa khoanh vùng sự cố. Bảng dưới là những điểm thường làm khi cải tạo.
| Hạng mục | Cách làm thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nguồn điện vào nhà | Hỏi điện lực về nâng công suất cho cả nhà | Không tự kéo thêm dây từ trụ điện; tiết diện dây trục phải đủ tải |
| Tủ điện tổng | Đặt ở tầng trệt, dễ tiếp cận, có chống giật và chống quá tải | Có thể cắt điện cả nhà nhanh khi có cháy |
| Mạch từng phòng | Mỗi phòng một aptomat riêng và công tơ phụ | Điều hoà, bình nóng lạnh đi mạch riêng trong phòng |
| Nước cấp | Ống chính đủ lớn, đồng hồ phụ từng phòng nếu cần, máy bơm tăng áp | Van khoá riêng từng phòng để sửa không phải cắt cả nhà |
| Thoát nước và bể phốt | Tính lại dung tích bể theo số người, có thể làm thêm bể | Ống thoát đủ dốc, có ống thông hơi, có lối hút bể định kỳ |
Tất cả việc đấu điện, lắp tủ, lắp công tơ phụ phải do thợ điện có chuyên môn làm. Chỗ tiết kiệm sai nhất trong nhà trọ là dây điện và tủ điện, vì sự cố ở đây là cháy.
Thoát nạn và phòng cháy: phần không được cắt bớt
Nhà cho thuê nhiều phòng có nhiều người lạ không quen lối, sinh hoạt giờ giấc khác nhau, nấu ăn trong phòng, sạc xe điện ở tầng trệt. Khi cải tạo, lối thoát nạn là phần phải ưu tiên trước mọi trang trí. Cầu thang và hành lang phải thông thoáng, không bị vách phòng thu hẹp. Nên có lối thoát thứ hai từ các tầng trên, như cửa ra ban công có thang thoát, ô thoát lên mái, và lồng sắt ở cửa sổ, ban công phải có ô mở được từ bên trong.
Khu để xe ở tầng trệt nên có ngăn cách với chân cầu thang, khu sạc xe điện đặt riêng, có ổ cắm đủ tải, không cho sạc trong phòng ở. Mỗi tầng có bình chữa cháy và đầu báo cháy, hành lang có đèn chiếu sáng khi mất điện. Hướng dẫn người thuê cách thoát và cách dùng bình chữa cháy ngay khi nhận phòng.
Yêu cầu cụ thể về phòng cháy đối với nhà cho thuê nhiều phòng có quy định riêng và có thể thay đổi theo từng thời kỳ. Chủ nhà nên tra văn bản hiện hành, hỏi cơ quan phòng cháy chữa cháy và công an phường nơi có nhà trước khi đưa phòng vào cho thuê.
Cách âm và riêng tư giữa các phòng
Người thuê phàn nàn nhiều nhất về tiếng ồn. Làm cách âm lúc đang dựng vách rẻ hơn rất nhiều so với sửa sau khi đã có người ở.
- Vách nhẹ hai lớp tấm, chèn bông khoáng ở giữa, khe chân vách và đỉnh vách trám kín.
- Không để ổ cắm của hai phòng đặt đối lưng nhau trên cùng một vách, tiếng đi xuyên qua lỗ hộp điện.
- Cửa phòng là cửa đặc có gioăng, không phải cửa rỗng mỏng.
- Lót lớp giảm âm dưới sàn ở các phòng tầng trên, nhất là khi sàn cũ mỏng.
- Ống thoát nước từ khu vệ sinh tầng trên chạy qua phòng dưới nên bọc cách âm, tránh tiếng nước xả ban đêm.
- Cục nóng điều hoà đặt ở chỗ không thổi thẳng vào cửa sổ phòng khác.
Cách âm tốt cũng là cách giữ người thuê ở lâu, giảm thời gian phòng trống. Đây là khoản nên đưa vào ngân sách cải tạo ngay từ đầu.
Trình tự cải tạo nhà cũ thành phòng cho thuê
Thứ tự dưới đây đặt phần an toàn lên trước, phần hoàn thiện sau.
- Khảo sát kết cấu, điện, nước, bể phốt hiện có; xác định số phòng và số người tối đa nhà chịu được.
- Hỏi quy định về xây dựng, phòng cháy, lưu trú áp dụng cho nhà cho thuê nhiều phòng ở nơi có nhà.
- Xử lý kết cấu nếu có hư hỏng; tính lại vị trí khu vệ sinh trên dầm, bồn nước trên mái.
- Làm lại nguồn điện, tủ tổng, đi dây mạch riêng từng phòng; làm lại ống cấp, ống thoát, bể phốt.
- Dựng vách chia phòng có cách âm; chống thấm và ngâm thử từng khu vệ sinh.
- Làm lối thoát nạn thứ hai, ô mở lồng sắt, lắp thiết bị báo cháy, bình chữa cháy, đèn sự cố.
- Hoàn thiện, lắp thiết bị, lập sơ đồ điện nước và biên bản hiện trạng từng phòng trước khi cho thuê.
Nếu ngân sách buộc phải chia đợt, hãy cho thuê ít phòng hơn trong đợt đầu nhưng đủ an toàn, rồi mở thêm phòng khi làm xong phần còn lại, thay vì cho thuê đủ phòng trên một hệ điện nước chưa sửa.
Ví dụ giả định: một căn nhà ống ba tầng định chia tám phòng
Ví dụ giả định để thấy cách tính ngược. Một căn nhà ống ba tầng và một tum, xây khoảng hai mươi lăm năm, chủ nhà ban đầu muốn chia tám phòng khép kín, mỗi tầng ba phòng, tầng trệt hai phòng phía sau và chỗ để xe phía trước. Khảo sát cho thấy bể phốt nhỏ nằm dưới bếp cũ, đường điện vào nhà chỉ đủ cho một gia đình, cầu thang hẹp nằm sát một bên, ban công các tầng đều bịt lồng sắt kín.
Kỹ sư xem kết cấu cho biết sàn tầng hai đã võng nhẹ ở giữa nhịp, không nên đặt thêm khu vệ sinh ở đó nếu không gia cố. Từ đó, phương án được chỉnh lại: tầng hai chỉ hai phòng, hai khu vệ sinh đặt chồng thẳng lên khu vệ sinh tầng dưới, sát dầm và ống đứng. Tổng còn sáu phòng thay vì tám. Bể phốt được làm thêm một bể mới ở sân sau, đủ cho số người dự kiến.
Nguồn điện được nâng công suất qua điện lực, tủ tổng đặt cạnh cửa ra vào ở tầng trệt, mỗi phòng một aptomat và công tơ phụ. Lồng sắt ban công các tầng được cắt thêm ô mở từ bên trong, tum được làm cửa ra mái có lối sang mái nhà bên theo thoả thuận với hàng xóm. Chỗ để xe có vách ngăn với chân cầu thang và khu sạc riêng.
Trong ví dụ này, chủ nhà mất hai phòng so với dự tính, nhưng đổi lại có một ngôi nhà mà người thuê ở yên, ít sự cố, không phải sửa đi sửa lại sau vài năm. Con số phòng hợp lý chỉ ra sau khi đã nhìn đủ kết cấu, điện, nước và lối thoát.
Câu hỏi thường gặp
Nhà phố cũ bốn tầng nên chia bao nhiêu phòng cho thuê?
Không có con số chung. Số phòng nên tính ngược từ khả năng của hệ điện, nước, bể phốt, lối thoát nạn và tải trọng sàn sau khi cải tạo. Một kỹ sư khảo sát và thợ điện nước có kinh nghiệm giúp chủ nhà ra con số an toàn trước khi vẽ mặt bằng chia phòng.
Có nên xây tường gạch để chia phòng cho chắc không?
Trên sàn nhà cũ thường không nên, vì tường gạch nặng, nhất là khi không nằm trên dầm. Vách nhẹ hai lớp tấm có chèn bông khoáng cách âm khá tốt mà nhẹ hơn nhiều. Nếu vẫn muốn xây gạch, phải hỏi kỹ sư xem sàn và dầm có chịu được không.
Mỗi phòng có cần công tơ điện riêng không?
Nên có aptomat riêng và công tơ phụ cho từng phòng để tính tiền rõ ràng và khoanh vùng sự cố. Nguồn điện chung vào nhà phải đủ công suất cho tổng các phòng, việc nâng công suất cần hỏi điện lực. Lắp đặt do thợ điện có chuyên môn làm.
Bể phốt cũ có dùng tiếp được cho nhà trọ không?
Bể phốt thiết kế cho một gia đình thường không đủ cho nhiều phòng. Khi cải tạo nên tính lại dung tích theo số người, làm thêm bể hoặc làm bể mới, có ống thông hơi và lối hút định kỳ. Bể quá tải gây trào ngược, mùi và thấm xuống đất.
Lồng sắt ban công nhà trọ có cần ô mở không?
Rất nên có. Lồng sắt kín toàn bộ biến ban công thành chỗ mắc kẹt khi có cháy. Một ô mở được từ bên trong, khoá đơn giản không cần chìa, giúp người ở có lối thoát thứ hai. Người thuê cần được chỉ ô mở ngay khi nhận phòng.
Chia phòng cho thuê có phải xin phép gì không?
Tuỳ mức độ cải tạo và quy định nơi có nhà. Thay đổi kết cấu có thể phải xin phép xây dựng, còn kinh doanh nhà cho thuê nhiều phòng có yêu cầu riêng về phòng cháy và lưu trú. Nên tra văn bản hiện hành, hỏi UBND phường, cơ quan phòng cháy chữa cháy và công an phường.