ChinhTrang.comChỉnh Trang
Chống thấm, chống dột khi cải tạo

Làm lại lớp chống thấm sân thượng nhà cũ: bóc nền cũ hay phủ đè lên

Phủ đè chỉ hợp khi gạch cũ còn bám chắc, dốc thoát nước tốt và thấm cục bộ. Gạch bộp, đọng nước, nhiều lớp chồng nhau thì nên bóc tới sàn bê tông.

Rooftop terrace of an aging Saigon house, half the old red clay tiles pried up revealing bare concrete, workers in straw hats from behind, late afternoon sun

Phủ đè lớp chống thấm mới lên nền gạch cũ chỉ hợp khi gạch còn bám chắc, sân thoát nước tốt, không đọng vũng, và chỗ thấm là vài điểm cục bộ như cổ ống hay chân tường. Nếu gạch bộp nhiều, sân đọng nước, đã có hai ba lớp chồng nhau từ các lần sửa trước, hoặc trần tầng dưới thấm loang rộng, thì nên bóc tới mặt sàn bê tông và làm lại từ đầu.

Câu hỏi "bóc hay phủ" thực ra là câu hỏi về nguồn thấm và về những gì nằm dưới lớp gạch. Bài này giúp chủ nhà đọc hiện trạng sân thượng của mình trước khi nghe báo giá, biết phương án nào hợp lý, và những chỗ nào dù chọn phương án gì cũng phải làm kỹ.

Đọc hiện trạng sân thượng trước khi chọn

Lên sân thượng một buổi sau mưa, hoặc tự xả nước bằng vòi rồi quan sát. Cầm theo một cây búa cao su hoặc cán chổi gõ nhẹ lên từng viên gạch. Đối chiếu với bảng dưới:

Dấu hiệuÝ nghĩa thường gặpNghiêng về
Gõ nghe bộp ở nhiều vùng, gạch rungLớp vữa dưới gạch đã tách, nước chui vào nằm dưới gạchBóc
Đọng vũng sau mưa vài giờ chưa khôĐộ dốc sai hoặc sàn đã võng, lớp phủ mới cũng sẽ ngâm nướcBóc và làm lại dốc
Mạch gạch nứt, rêu mọc theo mạch, gạch vẫn chắcNước vào qua mạch, nền còn tốtCó thể phủ đè
Trần tầng dưới thấm thành vệt quanh ống, góc tườngThấm cục bộ ở cổ ống, chân tườngXử lý cục bộ, cân nhắc phủ
Trần tầng dưới ố loang khắp, vữa trần bong, thép lộNước đã ngấm lâu qua sàn, có thể ảnh hưởng kết cấuBóc, mời kỹ sư xem sàn
Đã có hai ba lớp gạch, lớp láng chồng nhauSàn đã gánh thêm nhiều tải, cao độ đã bị nângBóc
Gạch sân thượng sát ngưỡng cửa, gần bằng mặt sàn trong nhàKhông còn chỗ để nâng thêmBóc

Một dấu hiệu đơn lẻ chưa đủ để kết luận. Khi có từ hai dấu hiệu ở cột "Bóc" trở lên, phủ đè thường chỉ là kéo dài thời gian trước khi phải làm lại.

Khi nào phủ đè là lựa chọn hợp lý

Phủ đè có ưu điểm rõ: ít phá dỡ, ít xà bần phải vận chuyển xuống từ tầng cao, làm nhanh, ít bụi cho cả nhà và hàng xóm. Với nhà phố cũ trong hẻm nhỏ, chỉ riêng việc đưa xà bần từ sân thượng xuống đã là một khoản đáng kể và một nguồn phiền cho người xung quanh.

Điều kiện để phủ đè có ý nghĩa là lớp gạch cũ phải còn là một nền vững. Gạch bám chắc, không bộp, sân thoát nước tốt, chỗ thấm khoanh được vào vài điểm. Khi đó đội thi công sẽ vệ sinh kỹ bề mặt, mài bỏ lớp men trơn nếu cần để vật liệu bám, xử lý các mạch nứt, gia cố riêng các điểm yếu như cổ ống và chân tường, rồi phủ một lớp chống thấm liên tục lên toàn mặt sân và lật lên chân tường.

Cần hỏi rõ hai điều. Thứ nhất, lớp phủ có chịu nắng trực tiếp lâu dài không, hay phải có lớp bảo vệ bên trên; sân thượng ở nước ta nắng gắt, nhiều vật liệu xuống cấp nhanh nếu để trần. Thứ hai, sân thượng có còn được đi lại, phơi đồ, đặt chậu cây không; nếu có thì lớp phủ phải chịu mài mòn hoặc cần lớp gạch mỏng phía trên, và lúc đó lại phải xét đến cao độ.

Khi nào phải bóc đến mặt sàn bê tông

Khi nước đã nằm dưới lớp gạch, phủ lên trên chỉ là đóng nắp một cái khay đang chứa nước. Nước bị nhốt sẽ tiếp tục ngấm xuống sàn, xuống trần tầng dưới, và hơi nước bốc lên trong nắng có thể làm lớp phủ mới phồng rộp sau một mùa. Đó là lý do gạch bộp nhiều vùng gần như luôn dẫn tới bóc.

Sân đọng nước cũng vậy. Độ dốc sai không sửa được bằng một lớp màng mỏng. Phải bóc để làm lại lớp vữa tạo dốc dẫn nước về phễu thu. Có những nhà cũ mà sàn mái đã võng giữa nhịp, lúc đó việc đầu tiên là mời kỹ sư kết cấu xem sàn có an toàn không, chứ không phải chọn vật liệu chống thấm.

Nhà cũ qua nhiều đời chủ thường có sân thượng bị lát chồng hai ba lớp, mỗi lần dột lại láng thêm. Mỗi lớp thêm hàng chục ki lô gam trên mỗi mét vuông, cộng dồn lại là một tải trọng mà sàn ban đầu không tính tới, và cao độ sân cứ thế nhích lên sát ngưỡng cửa. Trường hợp này bóc không chỉ để chống thấm mà còn để trả lại tải và cao độ cho sàn. Khi đã bóc, cũng là dịp tốt nhất để kỹ sư nhìn tận mắt mặt sàn: có nứt xuyên không, có chỗ thép lộ gỉ không.

Những chỗ yếu phải làm kỹ dù chọn phương án nào

Phễu thu nước. Đây là chỗ thấm phổ biến nhất. Lớp chống thấm phải được ép kín vào miệng phễu, phễu phải đúng cao độ thấp nhất của sân. Nhà cũ hay có phễu nhỏ, lưới chắn rác bị mất; nên thay phễu có lưới và tính xem một phễu có đủ cho diện tích sân không.

Chân tường và chân lan can. Lớp chống thấm phải lật lên tường một đoạn cao hơn mặt nước khi mưa lớn có thể dâng, góc sàn và tường phải bo tròn. Lan can xây trên mép sàn mà không có gờ chân là nơi nước len vào khe giữa tường và sàn.

Ống xuyên sàn và chân giá bồn nước. Ống thông hơi, ống thoát mái, chân sắt giá bồn đều là lỗ trên lòng khay. Cổ ống cần vữa không co ngót và lớp gia cường riêng. Chân giá bồn nên đặt trên bệ bê tông có chống thấm bao quanh, đừng bắt thẳng xuống sàn.

Khe giáp nhà bên. Nhà phố liền kề thường có khe giữa tường sân thượng nhà mình và tường nhà bên. Nước mưa chảy dọc khe xuống tận trần các tầng dưới. Khe này cần tấm úp, diềm che hoặc chất trám đàn hồi, và thường phải thoả thuận với hàng xóm vì một nửa thuộc nhà họ.

Ngưỡng cửa ra sân thượng. Nước hắt và nước dâng tràn qua ngưỡng vào nhà là chuyện hay gặp sau khi sân bị nâng cao. Ngưỡng cửa phải cao hơn mặt sân hoàn thiện, và lớp chống thấm phải chạy lên dưới khung cửa.

Trình tự khi bóc làm lại sân thượng

Nếu đã chọn bóc, trình tự thường gặp như sau. Đây là việc của đội thi công; chủ nhà dùng danh sách để biết mình cần nhìn thấy gì ở từng bước:

  1. Che chắn, chuẩn bị đường đưa xà bần xuống, báo hàng xóm lịch làm ồn.
  2. Bóc toàn bộ gạch, vữa lót, các lớp láng cũ tới mặt sàn bê tông; chụp ảnh mặt sàn lộ ra.
  3. Kỹ sư hoặc người có chuyên môn xem vết nứt, chỗ thép lộ gỉ, chỗ võng; sửa theo chỉ định trước khi đi tiếp.
  4. Thay hoặc chỉnh phễu thu, cố định ống xuyên sàn, chèn cổ ống, chôn chân giá bồn, làm gờ chân tường nếu thiếu.
  5. Cán vữa tạo dốc về phễu, bo góc chân tường; đổ thử nước kiểm tra không đọng vũng.
  6. Để nền khô theo yêu cầu vật liệu, rồi thi công lớp chống thấm phủ kín mặt sân và lật lên chân tường.
  7. Ngâm thử nước, theo dõi trần tầng dưới; đạt rồi mới làm lớp bảo vệ, lớp chống nóng hoặc lát gạch.

Bước ba thường bị bỏ qua vì chủ nhà sốt ruột. Nhưng đó là lần duy nhất trong nhiều năm mặt sàn mái được nhìn tận mắt, đáng để dành một buổi mời người hiểu kết cấu lên xem.

Câu nên hỏi khi nghe hai phương án báo giá

"Anh định xử lý nước đang nằm dưới gạch thế nào?" Nếu đội đề xuất phủ đè, câu này buộc họ nói rõ đã kiểm tra độ bộp chưa, vùng bộp sẽ được đục bỏ cục bộ hay để nguyên. Một câu trả lời kiểu "phủ lên là kín hết" là tín hiệu nên dè dặt.

"Cao độ sân sau khi làm xong là bao nhiêu so với ngưỡng cửa?" Phủ đè và lát thêm lớp bảo vệ có thể nâng sân lên vài phân. Phải chắc nước mưa dâng không tràn qua ngưỡng vào nhà.

"Lớp này có cần lớp phủ bảo vệ không, có đi lại được không?" Câu này cho biết báo giá đã gồm đủ các lớp hay mới chỉ có lớp chống thấm, phần bảo vệ sẽ phát sinh sau.

"Phễu thu, cổ ống, chân tường được gia cố riêng thế nào?" Đội làm kỹ sẽ kể được từng điểm, có lưới gia cường hay lớp tăng cường ở đâu. Đội làm ẩu thường chỉ nói chung chung là "quét hai lớp".

"Bảo hành tính từ ngày nào, gồm những gì?" Phủ đè và bóc làm lại thường có điều kiện bảo hành khác nhau. Thời hạn, phạm vi và cách xử lý khi thấm lại nên được ghi bằng chữ trong hợp đồng, đừng chỉ nghe nói miệng.

Nếu sân thượng sắp thành sàn của tầng mới

Nhiều nhà phố cũ cải tạo theo hai bước: bước này sửa ở dưới, vài năm sau mới nâng tầng. Nếu kế hoạch nâng tầng đã khá chắc, việc đầu tư làm lại sân thượng thật kỹ với lớp chống nóng, lát gạch đẹp là lãng phí, vì khi xây tường tầng mới, phần lớn sẽ bị đục để làm chân tường, đặt cột, đi ống.

Trường hợp đó, phương án hợp lý là xử lý đủ để không dột trong vài năm: phủ cục bộ chỗ thấm, thông phễu, xử lý khe giáp nhà bên. Phần làm kỹ để dành cho lúc nâng tầng, khi sàn mái cũ thành sàn trong nhà và câu chuyện chống thấm chuyển sang mái mới. Ngược lại, nếu nâng tầng chỉ là ý định mơ hồ, đừng để nó làm sân thượng dột thêm nhiều năm.

Việc có nâng tầng được không, nâng bao nhiêu, là câu hỏi của kỹ sư kết cấu và của giấy phép, không phải của đội chống thấm. Nên hỏi trước khi quyết định làm sân thượng tới mức nào.

Câu hỏi thường gặp

Phủ chống thấm lên gạch cũ có bền như bóc làm lại không?

Khi gạch cũ còn bám chắc và sân thoát nước tốt, phủ đè có thể dùng ổn định nhiều năm. Khi dưới gạch đã có nước, gạch bộp hoặc sân đọng vũng, lớp phủ thường phồng rộp và thấm lại sau một hai mùa mưa, nên khi đó bóc làm lại bền hơn.

Làm sao biết gạch sân thượng bị bộp?

Dùng búa cao su hoặc cán chổi gõ nhẹ lên từng viên. Tiếng đặc, chắc là gạch còn bám; tiếng bộp, rỗng là lớp vữa dưới đã tách. Đánh dấu các vùng bộp bằng phấn để biết diện tích, nếu chiếm phần lớn sân thì nên tính phương án bóc.

Sân thượng lát nhiều lớp chồng lên nhau có sao không?

Mỗi lớp thêm làm tăng tải trên sàn mái và nâng cao độ sân sát ngưỡng cửa. Nhà cũ có sàn mỏng thì tải cộng dồn càng đáng lưu ý. Khi làm lại nên bóc các lớp cũ và nhờ kỹ sư xem mặt sàn lúc đã lộ ra.

Có cần lớp bảo vệ trên lớp chống thấm sân thượng không?

Phần lớn trường hợp là có, vì nắng và đi lại làm lớp chống thấm xuống cấp. Lớp bảo vệ có thể là vữa, gạch, hoặc lớp chống nóng. Một số vật liệu được làm để chịu nắng trực tiếp, hỏi rõ đội thi công loại họ dùng có cần lớp phủ hay không.

Sân thượng giáp nhà bên bị thấm theo khe thì xử lý thế nào?

Khe giữa hai nhà cần được che bằng tấm úp, diềm hoặc chất trám đàn hồi để nước không chảy dọc xuống. Vì khe liên quan cả hai nhà, nên nói chuyện với hàng xóm trước, thống nhất cách làm và ai làm phần nào.

Sắp nâng tầng thì có nên làm lại sân thượng không?

Nếu nâng tầng đã có kế hoạch rõ trong vài năm, chỉ nên xử lý đủ để hết dột, vì phần lớn công làm kỹ sẽ bị đục khi xây tầng mới. Nếu nâng tầng còn mơ hồ thì cứ làm lại cho tử tế, đừng để sân dột nhiều năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138