ChinhTrang.comChỉnh Trang
Điện nước, bếp và nhà vệ sinh khi cải tạo

Bể phốt nhà cũ đầy, tắc, bốc mùi: hút, thông hay làm bể mới khi cải tạo

Bể phốt nhà cũ đầy, tắc hay bốc mùi không phải lúc nào cũng cần làm bể mới. Cách phân biệt đầy, tắc ống, hỏng thông hơi, nứt bể và khi nào cải tạo là dịp làm lại.

Open concrete manhole cover in the paved back yard of an old Vietnamese house, a worker crouching beside a thick suction hose, potted plants pushed aside, overcast light

Bể phốt nhà cũ có vấn đề thường rơi vào một trong bốn nguyên nhân: bể đầy vì lâu không hút, ống từ bồn cầu tới bể bị tắc, ống thông hơi bị bịt hoặc hỏng, và bể nứt rò hay quá nhỏ so với số người đang ở. Ba nguyên nhân đầu xử lý được bằng hút, thông ống, sửa thông hơi. Chỉ khi bể nứt, sụt, quá nhỏ, hoặc nằm đúng chỗ sắp xây mới thì đợt cải tạo mới là lúc làm bể mới.

Bể phốt là thứ không ai muốn nghĩ tới cho tới khi bồn cầu xả chậm hay mùi bốc lên giữa nhà. Với nhà cũ đang chuẩn bị cải tạo, biết rõ tình trạng bể phốt giúp quyết định có cần đào nền hay không, trước khi lát nền mới đè lên nắp bể. Phần dưới giúp phân biệt từng nguyên nhân và chọn cách xử lý tương xứng.

Dấu hiệu và nguyên nhân thường gặp

Bảng dưới gom các dấu hiệu chủ nhà hay gặp và nguyên nhân có khả năng nhất. Một dấu hiệu có thể do nhiều nguyên nhân, nên dùng bảng để biết hỏi thợ điều gì, không phải để tự kết luận.

Dấu hiệuNguyên nhân có thểHướng xử lý ban đầu
Bồn cầu xả chậm, nước dâng rồi rút từ từ ở mọi bồn cầu trong nhàBể đầy hoặc ống ra cống từ bể bị tắcHút bể, kiểm tra ống ra cống
Chỉ một bồn cầu xả chậm, các bồn khác bình thườngTắc ở nhánh ống của bồn đóThông nhánh ống, không cần đụng tới bể
Mùi hôi bốc lên ở thoát sàn, lavaboBẫy nước khô, thiếu thông hơi, ống thông hơi bể bị bịtKiểm tra bẫy nước và đường thông hơi
Mùi hôi ở sân, nền quanh nắp bểNắp bể không kín, bể nứt, ống thông hơi thấpTrám nắp, kiểm tra thân bể, nâng ống thông hơi
Nền quanh bể lún, ẩm, có vệt nướcThân bể hoặc ống nối nứt ròMở nắp kiểm tra, cân nhắc sửa hoặc làm bể mới
Vừa hút xong vài tháng đã đầy lạiBể quá nhỏ so với số người, nước rửa đổ chung vào bể, ống ra cống tắcTách nước rửa, kiểm tra ống ra, xem lại dung tích

Phần lớn trường hợp chỉ cần hút bể và thông ống. Nhưng nếu nhà sắp có thêm người ở, thêm nhà vệ sinh hoặc thêm phòng cho thuê, phải tính lại dung tích bể theo số người mới.

Hút bể phốt: khi nào là đủ

Bể phốt làm việc nhờ lắng cặn và vi sinh phân huỷ. Phần cặn không phân huỷ được tích dần ở đáy, đến một lúc chiếm phần lớn thể tích bể, nước thải đi qua nhanh không kịp lắng, bể bắt đầu đầy và xả cặn ra cống. Hút bể định kỳ là cách đưa bể trở lại thể tích làm việc ban đầu. Thời gian giữa các lần hút tuỳ số người, dung tích bể và thói quen dùng nước, thường tính bằng vài năm.

Khi hút, nên yêu cầu thợ mở cả các ngăn, hút đủ cặn đáy chứ không chỉ hút lớp nước trên, và để lại một phần bùn vi sinh nếu bể còn tốt để bể làm việc lại nhanh. Mở nắp bể cũng là dịp nhìn thành bể có nứt không, vách ngăn có còn không, ống vào và ống ra có bị lệch, bị vỡ không.

Các chế phẩm vi sinh có thể hỗ trợ phân huỷ, giảm mùi, nhưng không thay được việc hút cặn. Nếu bể đã đầy cặn, đổ thêm vi sinh không đưa bể trở lại như mới. Cũng không nên đổ hoá chất tẩy rửa mạnh, dầu mỡ, khăn giấy ướt, băng vệ sinh vào bồn cầu; chúng làm chết vi sinh hoặc gây tắc ống ngay trước bể.

Tắc ống và hỏng thông hơi: hai thủ phạm hay bị nhầm với bể đầy

Ống từ bồn cầu tới bể phốt ở nhà cũ có thể đã võng do lún nền, có đoạn gần như nằm ngang, cặn đọng lại dần cho đến khi tắc hẳn. Dấu hiệu là bồn cầu nào đi qua đoạn ống đó cũng xả chậm, trong khi mở nắp bể thấy mực trong bể bình thường. Thông ống bằng dây lò xo hoặc máy thông chuyên dụng giải quyết tạm, nhưng nếu ống đã võng thì đợt cải tạo là lúc đào lên đặt lại với độ dốc đúng.

Ống thông hơi bể phốt giúp khí sinh ra trong bể có đường thoát lên cao. Ở nhà cũ, ống này hay bị bịt khi làm mái, bị cắt ngắn khi cơi nới, hoặc đầu ống nằm ngay dưới cửa sổ phòng ngủ tầng trên. Khi thông hơi kém, khí tìm đường ra qua các bẫy nước yếu nhất, thường là thoát sàn nhà vệ sinh ít dùng, và nhà có mùi dù bể chưa đầy.

Khi cải tạo nâng tầng hay làm lại mái, ống thông hơi của bể phải được kéo lên theo, đầu ống cao hơn mái mới, có chụp chắn mưa và xa các cửa sổ. Đây là chi tiết nhỏ nhưng nếu quên, nhà mới sửa xong đã có mùi.

Khi nào cải tạo là lúc nên làm bể mới

Bể nứt, sụt, rò. Nước thải thấm vào nền nhà, có thể vào móng nhà bên hoặc vào nguồn nước ngầm nếu nhà dùng giếng. Đây là lý do đủ để làm lại, không nên chỉ trát vá từ trong.

Bể quá nhỏ so với số người sau cải tạo. Nhà thêm tầng, thêm phòng cho thuê, số người tăng gấp đôi thì bể cũ dù còn tốt cũng đầy nhanh. Cần tính lại dung tích theo số người dùng.

Bể nằm đúng vị trí sẽ làm móng, cột hay hố thang mới. Cải tạo có hạng mục kết cấu ở khu bể thì phải dời bể, việc này kỹ sư và nhà thầu cần bàn trước khi khởi công.

Không tìm thấy bể hoặc không có nắp thăm. Nhiều nhà cũ lát nền đè kín nắp bể. Khi đã đào để tìm, nên làm nắp thăm mới có thể mở được, hoặc cân nhắc làm bể mới ở vị trí hợp lý hơn.

Nhà đang dùng hố xí kiểu cũ, chưa có bể đúng nghĩa. Ở một số nhà cấp bốn nông thôn, việc cải tạo là dịp làm bể phốt đúng kỹ thuật thay cho hố thấm.

Làm bể mới: xây gạch hay bể đúc sẵn

Bể xây gạch hoặc bê tông đổ tại chỗ là cách truyền thống, chia ba ngăn: ngăn chứa, ngăn lắng, ngăn lọc. Kích thước, vị trí vách ngăn và cao độ ống vào ra do thợ có kinh nghiệm quyết định theo số người dùng. Bể phải được chống thấm cả trong lẫn ngoài, nắp đủ chịu lực nếu nằm dưới lối đi.

Bể đúc sẵn bằng vật liệu nhựa hoặc composite là lựa chọn ngày càng phổ biến cho nhà phố chật: thi công nhanh, kín, nhẹ, dễ hạ xuống hố trong hẻm nhỏ. Hố đào cần đáy phẳng chắc, xung quanh lấp đúng cách để bể không bị biến dạng, và ở vùng nước ngầm cao cần neo bể chống đẩy nổi khi bể vừa được hút rỗng.

Dù chọn loại nào, vị trí bể phải tránh sát móng nhà mình và nhà bên, cách xa giếng nước, có đường cho xe hút tiếp cận hoặc ít nhất là đường ống hút đi tới được. Bể cũ không dùng nữa phải hút sạch, khử trùng và lấp chặt, không để rỗng dưới nền vì nền sẽ sụt về sau. Đấu nối ống ra cống chung cần theo hướng dẫn của địa phương.

Những việc nên làm cùng lúc khi đã đào tới bể phốt

Đào nền tới bể phốt là việc ồn, bẩn và tốn công. Khi đã đào, tận dụng để giải quyết luôn những việc dưới đây, tránh phải đào lần hai.

  • Tách đường nước rửa, nước tắm ra khỏi bể phốt, cho đi thẳng ra cống qua hộp ga có bẫy mùi.
  • Thay đoạn ống từ bồn cầu tới bể nếu võng, nứt, đặt lại độ dốc.
  • Thêm điểm thông tắc ở chỗ đổi hướng ống.
  • Làm nắp thăm mới kín mùi, ngang mặt nền, không bị đồ đạc cố định che.
  • Kéo lại ống thông hơi lên cao, đúng vị trí.
  • Chụp ảnh vị trí bể, ống vào, ống ra có thước đo, ghi vào sơ đồ nhà.

Những việc này mỗi thứ chỉ tốn thêm một ít vật tư và vài giờ công khi nền đang mở, nhưng nếu để sau thì mỗi thứ lại là một lần đào riêng.

Sống trong nhà khi bể phốt đang được xử lý

Hút bể và thông ống thường xong trong một buổi, gia đình chỉ cần tránh dùng bồn cầu trong vài giờ. Làm bể mới thì khác: từ lúc đào, đặt bể, nối ống tới lúc lấp và lát lại nền có thể mất nhiều ngày, trong thời gian đó nhà vệ sinh tầng trệt không dùng được. Nếu nhà chỉ có một nhà vệ sinh, cần bàn với thợ phương án tạm như nối tạm bồn cầu vào bể cũ cho tới khi bể mới sẵn sàng, hoặc sắp xếp thời gian thi công gọn nhất có thể.

Mùi khi mở bể cũ rất nặng, nên báo trước cho hàng xóm sát vách, mở cửa thoáng, che chắn đồ ăn và chọn thời điểm ít người ở nhà. Xe hút đỗ trong hẻm cũng ảnh hưởng lối đi chung; nên hẹn giờ sớm và dọn sạch ngay sau khi xong.

Với nhà có trẻ nhỏ, hố bể đang mở là nguy hiểm thật sự: phải rào chắn và đậy tạm chắc chắn cuối mỗi ngày làm việc. Người xuống bể phải là thợ có kinh nghiệm, có người đứng trên trông chừng, vì khí trong bể kín có thể gây ngạt. Chủ nhà không tự xuống bể kiểm tra trong bất kỳ trường hợp nào.

Câu hỏi thường gặp

Bể phốt bao lâu phải hút một lần?

Tuỳ số người, dung tích bể và thói quen dùng nước, thường vài năm một lần. Nếu vừa hút vài tháng đã đầy lại, có thể bể quá nhỏ, nước rửa đổ chung vào bể hoặc ống ra cống bị tắc.

Đổ vi sinh vào bể phốt có thay được việc hút không?

Không. Vi sinh hỗ trợ phân huỷ và giảm mùi, nhưng cặn không phân huỷ được vẫn tích dần ở đáy bể. Khi bể đã đầy cặn, cần hút để đưa bể về thể tích làm việc.

Nhà có mùi hôi nhưng bể phốt chưa đầy là do đâu?

Thường do ống thông hơi bị bịt hoặc quá thấp, bẫy nước ở thoát sàn khô, hoặc nắp bể không kín. Kiểm tra từ đường thông hơi và bẫy nước trước khi nghĩ tới việc làm bể mới.

Có nên làm bể phốt mới khi cải tạo nhà không?

Chỉ khi bể cũ nứt rò, quá nhỏ so với số người sau cải tạo, nằm đúng chỗ sắp làm kết cấu mới, hoặc không có nắp thăm và không tìm được. Bể còn tốt thì hút và sửa ống là đủ.

Bể phốt đúc sẵn có bền bằng bể xây không?

Bể đúc sẵn chất lượng tốt, lắp đúng cách thì kín và bền, hợp với nhà phố chật. Điều quan trọng là đáy hố chắc, lấp xung quanh đúng kỹ thuật và neo chống đẩy nổi ở nơi nước ngầm cao.

Bể cũ không dùng nữa thì xử lý thế nào?

Phải hút sạch, khử trùng và lấp chặt bằng vật liệu phù hợp. Không để bể rỗng dưới nền vì nền sẽ sụt về sau. Nên ghi vị trí bể cũ vào sơ đồ nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138