ChinhTrang.comChỉnh Trang
Điện nước, bếp và nhà vệ sinh khi cải tạo

Bồn nước, máy bơm và áp lực nước yếu ở nhà cũ: sắp xếp lại khi sửa nhà

Nước yếu ở tầng trên nhà cũ thường do bồn đặt thấp, ống gỉ hẹp hoặc bơm không hợp. Khi sửa nhà, sắp lại bồn, bơm, đường ống và cân nhắc bơm tăng áp theo đúng nguyên nhân.

Two stainless steel water tanks on a raised steel stand atop the flat roof of an old Vietnamese townhouse, a small pump in a shaded corner below, wide shot at dusk

Nước yếu ở nhà cũ thường do một trong ba nguyên nhân: bồn đặt quá thấp so với vòi ở tầng cao nhất, đường ống kẽm cũ gỉ làm lòng ống hẹp, hoặc bơm và cách đi ống không hợp với số tầng hiện tại. Khi cải tạo, sắp xếp lại theo thứ tự: thay ống trước, xem lại cao độ và chỗ đặt bồn sau, cuối cùng mới quyết định có cần bơm tăng áp cho tầng trên hay không.

Nhà cũ sau nhiều lần cơi nới hay có cảnh bồn nước vẫn ở mái tầng hai cũ trong khi nhà đã lên ba tầng, ống đi chắp vá qua nhiều lần sửa, máy bơm đặt ở gầm cầu thang ẩm ướt. Bài này giúp chủ nhà hình dung cả hệ cấp nước như một chuỗi: nguồn, bể chứa dưới, bơm, bồn trên mái, ống phân phối, và chọn chỗ sửa đúng mắt xích yếu nhất.

Hệ cấp nước nhà phố gồm những gì

Nước từ đường ống chung đi qua đồng hồ vào nhà. Ở nơi áp lực nguồn yếu hoặc cấp không đều, nhà thường có bể ngầm hoặc bồn đặt dưới đất để chứa trước. Máy bơm hút từ bể dưới đẩy lên bồn trên mái. Từ bồn mái, nước tự chảy xuống các tầng nhờ trọng lực. Một số nhà có thêm bơm tăng áp đặt sau bồn mái để đẩy nước mạnh hơn cho tầng trên cùng, hoặc cho bình nóng lạnh và vòi sen.

Áp lực nước ở mỗi vòi phụ thuộc chủ yếu vào khoảng chênh cao từ mặt nước trong bồn tới vòi đó. Vòi ở tầng trệt nhận chênh cao lớn nhất nên mạnh nhất; vòi ở tầng ngay dưới mái nhận chênh cao nhỏ nhất nên yếu nhất. Đây là quy luật vật lý chứ không phải lỗi thi công, nhưng nhà cũ hay bị nặng thêm vì ống nhỏ, gỉ, nhiều khúc cua.

Hiểu chuỗi này giúp tránh cách chữa phổ biến nhưng tốn kém: mua máy bơm to hơn trong khi vấn đề nằm ở bồn đặt thấp hay ống tắc gỉ. Bơm mạnh lên bồn nhanh hơn, nhưng vòi tầng trên vẫn yếu như cũ nếu nước từ bồn xuống không có đủ chênh cao.

Triệu chứng và mắt xích yếu thường gặp

Bảng dưới giúp khoanh vùng trước khi gọi thợ. Kết luận cuối cùng cần thợ đo áp và kiểm tra thực tế.

Triệu chứngMắt xích yếu có khả năng nhấtHướng sửa
Tầng trệt mạnh, tầng trên cùng yếu, bồn luôn đầyChênh cao từ bồn tới vòi tầng trên quá nhỏNâng chân bồn nếu kết cấu cho phép, hoặc bơm tăng áp riêng cho tầng trên
Mọi tầng đều yếu, nước vàng lúc mới mởỐng kẽm gỉ, lòng ống hẹpThay ống cấp
Bồn hay cạn, bơm chạy liên tụcBể dưới không đủ nước, van phao hỏng, rò ốngKiểm tra nguồn, van phao, tìm chỗ rò
Một tầng yếu bất thườngVan khoá tầng đó đóng dở, ống nhánh tắcKiểm tra van và nhánh ống
Nước nóng yếu hơn nước lạnhỐng nước nóng dài, nhỏ, bình đặt xaRút ngắn tuyến, tăng áp cho đường nóng

Nếu nhiều triệu chứng cùng lúc, thứ tự sửa nên đi từ ống trước, vì thay ống thường giải quyết được một phần lớn, sau đó mới xét tới bồn và bơm.

Bồn mái: cao độ, chân đỡ và tải trọng

Nâng bồn lên cao thêm là cách tăng áp tự nhiên, không tốn điện. Nhưng một bồn đầy nước rất nặng, đặt lên chân thép cao hơn còn chịu thêm gió. Chân bồn phải tựa lên đúng vị trí cột, dầm hoặc tường chịu lực của mái, không đặt giữa sàn mái mỏng. Ở nhà cũ, vị trí và cách đỡ bồn nên được kỹ sư kết cấu xem, nhất là khi muốn nâng cao hay thêm bồn thứ hai.

Nhà vừa nâng tầng thì bồn cũ phải được chuyển lên mái mới, ống đứng kéo dài theo. Đây là việc hay bị làm sau cùng và làm vội, ống chắp nối ngoài trời, chân bồn hàn tạm. Nên đưa bồn và ống đứng vào kế hoạch ngay từ khi thiết kế phần nâng tầng.

Bồn cần có van phao hoạt động tốt, vì van phao kẹt là nguyên nhân phổ biến của cảnh nước tràn ra mái cả đêm hoặc bồn cạn mà bơm không chạy. Bồn cũng cần van xả đáy để súc rửa, ống tràn dẫn về chỗ thoát chứ không xả lên mái làm thấm. Nắp bồn kín để tránh côn trùng, lá cây. Bồn đặt ngoài trời nắng nên che bớt để nước không quá nóng vào mùa hè và vật liệu bồn bền hơn. Đường ống từ bồn xuống nên có van khoá tổng ngay chân bồn.

Máy bơm: đặt ở đâu, chọn theo gì

Máy bơm đẩy nước từ bể dưới lên bồn mái cần đặt ở chỗ khô, thoáng, có mái che, dễ tiếp cận để bảo trì, không ngập khi mưa lớn. Gầm cầu thang kín, hốc tường ẩm là những chỗ hay bị chọn vì tiện nhưng làm bơm nhanh hỏng và có nguy cơ rò điện. Bơm cần mạch điện riêng có chống giật, và nên đặt trên đế cao su giảm rung để tiếng ồn không truyền qua tường sang nhà bên.

Thông số bơm chọn theo chiều cao cần đẩy và lưu lượng gia đình dùng. Nhà thêm tầng thì chiều cao đẩy tăng, bơm cũ có thể không còn đủ. Thợ sẽ tính dựa trên chiều cao từ bể dưới tới miệng bồn mái cộng tổn thất qua ống. Nhà có rơ le tự động theo mực nước giúp bơm tự chạy, tự tắt, tránh chạy khô khi bể dưới cạn.

Bơm tăng áp là loại khác, đặt sau bồn mái hoặc trước một nhánh cụ thể, chỉ chạy khi có vòi mở. Nó phù hợp với tầng trên cùng hoặc khi muốn vòi sen mạnh. Bơm tăng áp cũng cần chỗ khô, điện riêng, và nên có đường vòng để khi bơm hỏng nước vẫn tự chảy được.

Bể ngầm và bồn dưới đất trong nhà cũ

Nhiều nhà phố cũ có bể ngầm xây dưới nền, có khi đã nứt, thấm nước bẩn từ xung quanh vào hoặc nằm quá gần bể phốt. Khi cải tạo, mở nắp bể ngầm kiểm tra thành bể, súc rửa, và xem khoảng cách tới bể phốt, cống thoát. Nếu bể ngầm đã xuống cấp, có thể thay bằng bồn đặt nổi ở sân sau hoặc gầm cầu thang khô ráo, dễ kiểm tra hơn.

Bể ngầm chỉ thật sự cần khi nguồn nước khu vực yếu hoặc hay mất, cần dự trữ. Ở nơi nguồn ổn định, có nhà bỏ hẳn bể ngầm, cho nước đi thẳng từ đồng hồ lên bồn mái bằng áp nguồn hoặc qua bơm. Cách nào phù hợp tuỳ thực tế khu vực, nên hỏi hàng xóm cùng tuyến ống và thợ quen khu đó.

Bể ngầm bỏ không dùng phải được lấp đúng cách, không để rỗng dưới nền. Bể ngầm tiếp tục dùng phải có nắp kín, cao hơn mặt nền xung quanh để nước mưa, nước lau nhà không chảy vào.

Nhà ở vùng hay ngập cần chú ý thêm: khi nước ngập tràn qua nắp, bể ngầm nhiễm bẩn ngay và phải súc rửa toàn bộ sau mỗi đợt ngập. Nâng cổ bể cao hơn mức nước từng ngập, hoặc chuyển sang bồn nổi đặt trên bệ, là cách nhiều gia đình chọn khi đã có dịp cải tạo.

Thứ tự sắp lại hệ nước khi cải tạo

Gói lại các phần trên, đây là trình tự gợi ý để không làm hai lần.

  • Kiểm tra nguồn: áp và chất lượng nước ngay sau đồng hồ.
  • Quyết định giữ hay bỏ bể ngầm, sửa hoặc thay bằng bồn nổi.
  • Thay ống cấp gỉ, đi lại tuyến trục và nhánh, đặt van từng tầng.
  • Chốt vị trí bồn mái mới hoặc nâng bồn, nhờ kỹ sư xem chỗ đặt chân bồn.
  • Chọn lại bơm theo chiều cao mới, đặt ở chỗ khô, điện riêng có chống giật.
  • Chỉ khi các bước trên xong mà tầng trên vẫn yếu mới thêm bơm tăng áp.
  • Súc rửa bồn, xả ống, ghi vị trí van và bơm vào sơ đồ nhà.

Đi đúng thứ tự này, nhiều nhà nhận ra không cần bơm tăng áp, hoặc chỉ cần một bơm nhỏ cho đường nước nóng.

Ngược lại, nếu bỏ qua bước thay ống mà mua ngay bơm tăng áp, áp lực lớn hơn đẩy qua ống kẽm gỉ yếu dễ làm bung các mối ren cũ, rò thêm trong tường. Thứ tự đúng giúp tiền được tiêu vào đúng mắt xích.

Nước nóng và nhà cũ nhiều tầng

Nhà cũ thường lắp bình nóng lạnh rời từng nhà vệ sinh, mỗi bình một kiểu, lắp vào nhiều thời điểm khác nhau. Khi cải tạo, đây là lúc xem lại cả cụm nước nóng: bình nào còn dùng, bình nào đã đóng cặn, vỏ gỉ, van an toàn không còn tác dụng. Bình nóng lạnh treo ở tầng sát mái nhận áp vào rất thấp, nước nóng ra vòi sen càng yếu, nên nhiều nhà gắn bơm tăng áp nhỏ chung cho đường cấp vào bình.

Nếu gia đình cân nhắc chuyển sang hệ nước nóng dùng chung cho cả nhà, như bình năng lượng mặt trời trên mái hay một bình lớn trung tâm, cần tính thêm tải trọng trên mái, đường ống nước nóng xuống các tầng có bọc cách nhiệt, và thời gian chờ nước nóng chảy tới vòi xa. Với nhà ống hẹp nhiều tầng, đường ống nước nóng dài làm tốn nước đầu vòi, nên phương án bình riêng từng tầng đôi khi vẫn hợp lý hơn.

Dù chọn cách nào, ống nước nóng cần đi tách khỏi ống lạnh, có van khoá riêng trước mỗi bình, và bình phải có điện riêng với chống giật. Van an toàn trên bình là chi tiết bảo vệ quan trọng, không được bịt, không được thay bằng nút chặn khi thấy rỉ nước.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao vòi nước tầng trên cùng yếu dù bồn đầy?

Vì chênh cao giữa mặt nước trong bồn và vòi tầng trên cùng nhỏ, áp lực tự nhiên thấp. Cách xử lý là nâng bồn cao hơn nếu kết cấu mái cho phép hoặc dùng bơm tăng áp cho tầng đó.

Mua máy bơm mạnh hơn có làm nước tầng trên mạnh hơn không?

Thường không, nếu bơm chỉ đẩy nước lên bồn mái. Bơm mạnh làm bồn đầy nhanh hơn, còn áp ở vòi phụ thuộc chênh cao từ bồn xuống. Muốn vòi mạnh cần bơm tăng áp đặt sau bồn hoặc nâng bồn.

Nâng chân bồn nước cao hơn có cần kỹ sư không?

Nên có, vì bồn đầy nước rất nặng và chân cao chịu thêm gió. Chân bồn phải tựa lên cột, dầm hoặc tường chịu lực của mái, không đặt giữa sàn mỏng.

Máy bơm nước nên đặt ở đâu trong nhà phố?

Chỗ khô, thoáng, có mái che, dễ tiếp cận, không ngập khi mưa. Bơm cần điện riêng có chống giật và đế giảm rung để không ồn sang phòng ngủ hay nhà bên.

Có nên bỏ bể nước ngầm cũ không?

Tuỳ nguồn nước khu vực. Nơi nước ổn định có thể bỏ, cho nước đi thẳng lên bồn mái. Nơi hay mất nước nên giữ dự trữ, nhưng bể phải kín, xa bể phốt; bể bỏ đi phải lấp đúng cách.

Bồn nước mái bao lâu nên vệ sinh?

Thường sáu tháng đến một năm một lần, tuỳ chất lượng nước nguồn. Nên súc rửa ngay sau khi thay ống mới để cặn cũ trong bồn không theo vào đường ống mới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138