ChinhTrang.comChỉnh Trang
Dự trù chi phí cải tạo theo m²

Ngân sách có hạn: thứ tự ưu tiên hạng mục khi cải tạo nhà cũ

Tiền ít thì làm gì trước: an toàn kết cấu và điện, hết thấm dột, rồi tới công năng và cuối cùng mới là bề mặt. Cách xếp hạng mục và chỗ có thể tạm hoãn an toàn.

Old tube house rooftop terrace in Nam Dinh being stripped for new waterproofing, worker kneeling and scraping, buckets and rolled membrane nearby, bright midday light, high angle view

Khi ngân sách có hạn, thứ tự ưu tiên nên là: an toàn trước (kết cấu, điện), rồi hết thấm dột, rồi công năng thiết yếu (bếp, nhà vệ sinh, nước), sau đó mới tới tiện nghi và cuối cùng là bề mặt, thẩm mỹ. Thứ tự này ngược với cảm giác tự nhiên của nhiều người, vốn muốn thấy nhà đẹp lên ngay; nhưng làm đẹp trước rồi sửa gốc sau là cách tốn tiền nhất.

Bài này giải thích từng tầng ưu tiên, việc nào thuộc tầng nào, chỗ nào có thể tạm hoãn mà không gây hại, chỗ nào tuyệt đối không nên cắt, và cách để lại "đường chờ" cho phần làm sau. Cuối bài là vài lựa chọn giúp tiết kiệm thật mà không đánh đổi độ bền.

Năm tầng ưu tiên khi tiền không đủ làm hết

Bảng dưới xếp các nhóm việc theo mức ưu tiên. Không phải nhà nào cũng có việc ở mọi tầng; nhà còn chắc thì bắt đầu từ tầng hai hoặc ba:

TầngNhóm việcVí dụNếu bỏ qua
MộtAn toànKết cấu có dấu hiệu nguy hiểm, điện cũ chập chờn, lan can lỏngRủi ro cho người ở
HaiChống thấm dột, chống ẩmMái, sân thượng, nhà vệ sinh tầng trên, chân tường ẩmHỏng dần mọi thứ bên dưới
BaCông năng thiết yếuCấp thoát nước, nhà vệ sinh dùng được, bếp an toànSinh hoạt khó khăn hằng ngày
BốnTiện nghiThêm nhà vệ sinh, chống nóng, thêm ổ cắm, giếng trờiKém thoải mái nhưng không hại nhà
NămBề mặt, thẩm mỹSơn mới, gạch đẹp, trần trang trí, mặt tiềnNhà kém đẹp, làm sau được

Nguyên tắc chung: tiền đi từ tầng trên xuống tầng dưới của bảng, tầng trên chưa xong thì chưa chi cho tầng dưới. Ngoại lệ hợp lý duy nhất là khi một việc tầng dưới phải làm cùng lúc với việc tầng trên để không đục lại.

Tầng một: an toàn không được mặc cả

Dấu hiệu kết cấu như nứt xiên lớn ở tường, dầm võng, thép sàn lộ gỉ nhiều, nhà nghiêng, lún lệch là những thứ phải xem trước hết, bằng mắt của kỹ sư kết cấu chứ không phải của thợ. Nếu kỹ sư nói cần gia cố, đó là khoản đầu tiên của ngân sách, kể cả khi nó lấy đi phần lớn số tiền.

Điện là mối nguy thứ hai và thường bị đánh giá thấp. Dây điện nhà cũ giòn, nối tắt, thiếu aptomat chống giật, ổ cắm nóng khi dùng thiết bị công suất lớn là nguyên nhân cháy nổ hay gặp. Thay tủ điện, aptomat và đi lại các mạch chính là khoản không lớn so với cả công trình nhưng giảm rủi ro rất nhiều. Việc đấu nối phải do thợ điện có chuyên môn làm.

Các chi tiết an toàn nhỏ như lan can cầu thang, lan can ban công, tay vịn, chống trơn nhà vệ sinh cũng thuộc tầng này, nhất là khi trong nhà có người già và trẻ nhỏ.

Tầng hai: chặn nước trước khi làm đẹp

Thấm dột là thứ âm thầm phá nhà: làm gỉ thép, mục gỗ, bong vữa, mốc tường, hỏng trần. Mọi tiền bỏ vào hoàn thiện bên dưới một mái dột hay một sàn vệ sinh thấm đều có hạn sử dụng ngắn. Vì thế chống thấm mái, sân thượng, khu vệ sinh tầng trên và xử lý ẩm chân tường đứng ngay sau an toàn.

Chống thấm nên làm đúng chỗ trong thứ tự thi công, tức là sau khi đã đi xong ống xuyên sàn và trước khi lát, ốp. Làm sai thứ tự thì một lỗ khoan sau cũng đủ phá lớp chống thấm vừa làm. Những bài trong mục chống thấm, chống dột khi cải tạo nói kỹ thứ tự này.

Đây cũng là tầng không nên chọn vật tư rẻ nhất hay làm vội. Chống thấm làm lại tốn hơn nhiều so với làm đúng lần đầu, vì phải đục bỏ cả lớp gạch bên trên.

Tầng ba và bốn: công năng trước, tiện nghi sau

Cấp thoát nước. Ống kẽm cũ gỉ, nước yếu, thoát chậm, mùi hôi từ hố ga là những thứ ảnh hưởng hằng ngày. Thay trục ống chính và xử lý thoát nước nên làm trước khi lát lại nền.

Nhà vệ sinh và bếp dùng được. Ưu tiên chức năng: thoát nước tốt, chống trơn, thông gió, đủ ổ cắm an toàn cho bếp. Thiết bị có thể chọn loại vừa phải và nâng cấp sau.

Chống nóng. Với nhà mái tôn hay sân thượng hướng tây, chống nóng là tiện nghi gần như thiết yếu; nên làm cùng đợt chống thấm mái để không phải tháo ra làm lại.

Thêm nhà vệ sinh, thêm phòng. Thuộc tầng tiện nghi, có thể để sau, nhưng nếu biết chắc sẽ làm thì nên chờ sẵn ống và điện ngay đợt đầu.

Giếng trời, mở thêm cửa. Cải thiện ánh sáng, thông gió đáng kể nhưng thường đụng kết cấu, cần kỹ sư; xếp sau khi các tầng trên đã xong.

Những thứ có thể tạm hoãn mà không hại nhà

Khi tiền chỉ đủ cho các tầng trên, có những thứ hoãn lại vài tháng hay vài năm vẫn không sao. Điều kiện là các tầng trên đã xong và đã để sẵn đường chờ:

  • Sơn lại toàn bộ: có thể chỉ sơn chống thấm mặt ngoài và các phòng đã sửa, còn lại để sau.
  • Thay gạch nền còn chắc, chỉ cũ màu.
  • Trần trang trí, giật cấp, đèn trang trí.
  • Thay cửa gỗ còn đóng mở tốt, chỉ cần sơn hoặc thay khoá.
  • Làm mới mặt tiền, cổng, hàng rào nếu không hư hỏng.
  • Nội thất cố định như tủ bếp mới, tủ âm tường: dùng tạm đồ cũ hoặc đồ rời.

Ngược lại, có vài thứ tuyệt đối không nên hoãn hay cắt để có tiền làm những mục trên: chống thấm khu ướt, thay dây điện cũ, gia cố theo yêu cầu của kỹ sư. Đó là những khoản mà khi hỏng sẽ kéo theo hỏng cả phần đã làm đẹp.

Tầng năm: làm đẹp vào đúng lúc, không phải bỏ đi

Xếp thẩm mỹ cuối danh sách không có nghĩa là coi nhẹ nó. Nhà đẹp, sáng sủa ảnh hưởng thật tới tâm trạng người ở, và với nhà cho thuê hay nhà có tầng kinh doanh thì mặt tiền, sơn, đèn còn ảnh hưởng tới thu nhập. Vấn đề chỉ là thời điểm: làm đẹp khi phía sau lớp sơn đã khô ráo, chắc chắn, đã đi xong dây ống, thì tiền bỏ ra giữ được lâu.

Khi tiền còn eo hẹp, có những cách làm đẹp tốn ít mà hiệu quả: sơn lại những bức tường nhìn thấy nhiều nhất, thay đèn sáng hơn, thay tay nắm cửa, dọn bớt đồ, sửa những chỗ bong tróc nhỏ ở lối vào. Những việc này không đụng tới cấu trúc, làm lúc nào cũng được, và không bị phá khi các đợt sau làm phần khác.

Điều nên tránh là những hạng mục trang trí cố định khó tháo ở chỗ sắp phải sửa gốc, ví dụ ốp tường đá trang trí lên bức tường đang ẩm, đóng trần giật cấp dưới sàn vệ sinh chưa chống thấm lại, lát gỗ lên nền tầng trệt thấp hay ngập. Đó là cách nhanh nhất để biến tiền làm đẹp thành tiền phá dỡ.

Ví dụ giả định: chỉ đủ tiền cho một nửa danh sách

Giả định một gia đình có căn nhà phố ba mươi năm tuổi, danh sách mong muốn gồm: chống thấm sân thượng, thay dây điện toàn nhà, làm lại hai nhà vệ sinh, lát lại nền tầng trệt, đóng trần, sơn toàn bộ, làm mới mặt tiền, thay cửa gỗ. Báo giá sơ bộ cho thấy tiền có trong tay chỉ đủ khoảng một nửa.

Theo thứ tự ưu tiên, đợt này làm chống thấm sân thượng kèm chống nóng, thay tủ điện và các mạch chính, làm lại nhà vệ sinh tầng trên vì đang thấm xuống trần tầng dưới, đồng thời để sẵn ống chờ cho nhà vệ sinh tầng trệt. Nếu còn dư, sơn chống thấm mặt ngoài và sơn lại những phòng vừa đục để đi điện.

Đợt sau, khi có thêm tiền, làm nhà vệ sinh tầng trệt, lát nền, đóng trần, thay cửa, làm mặt tiền. Lúc đó trên đầu đã hết dột, trong tường đã có dây mới, nên mọi thứ làm ở đợt sau không bị phá. Nếu gia đình làm ngược, lát nền, sơn, làm mặt tiền trước cho đẹp, thì vài năm sau khi chống thấm sân thượng và đi lại điện, phần lớn số đó phải làm lại. Ví dụ này giản lược; nhà thật cần thợ và kỹ sư xem tận nơi.

Tiết kiệm thật mà không đánh đổi độ bền

Chỗ tiết kiệm được nhiều nhất thường không nằm ở việc chọn thợ rẻ mà ở việc giữ lại những gì còn tốt. Nền còn phẳng thì cân nhắc lát đè, tường còn chắc thì chỉ bả sửa chỗ hỏng, khung cửa còn tốt thì chỉ thay cánh. Mỗi thứ giữ lại là bớt được tiền phá, tiền chở xà bần và tiền làm mới.

Chỗ thứ hai là giảm thay đổi bố cục. Giữ nguyên vị trí nhà vệ sinh, bếp, cầu thang giúp tránh rất nhiều việc kéo theo về ống thoát, kết cấu, chống thấm. Muốn đổi bố cục, nên tính kỹ lợi ích so với số tiền tăng thêm.

Chỗ thứ ba là chọn vật tư hoàn thiện ở mức vừa phải, vì phần này dễ thay về sau. Ngược lại, vật tư bị che khuất như ống, dây, lớp chống thấm nên chọn loại tốt, vì sau này thay rất tốn. Nhiều gia đình làm ngược: tiết kiệm ở phần che khuất, chi mạnh cho phần nhìn thấy.

Câu hỏi thường gặp

Ít tiền thì nên sửa phần nào của nhà cũ trước?

Nên sửa theo thứ tự an toàn, rồi chống thấm dột, rồi công năng thiết yếu, sau đó mới tới tiện nghi và thẩm mỹ. An toàn gồm kết cấu nguy hiểm và điện cũ; chống thấm gồm mái, sân thượng, khu vệ sinh tầng trên, chân tường ẩm.

Có nên sơn lại nhà trước cho đẹp rồi sửa dần sau không?

Không nên nếu nhà còn thấm, ẩm hoặc sắp phải đục để đi điện nước. Sơn trước sẽ bị phồng rộp hoặc phải đục bỏ, tốn tiền hai lần. Sơn là việc nên để gần cuối, sau khi các việc bên trong tường đã xong.

Thay dây điện cũ có thật sự cần khi tiền eo hẹp?

Nếu dây đã cũ, giòn, nối tắt nhiều chỗ hoặc thiếu thiết bị chống giật thì nên ưu tiên, vì liên quan an toàn cháy nổ. Có thể làm theo mức: thay tủ điện, aptomat và các mạch chính trước, các nhánh phụ làm dần. Việc đấu nối phải do thợ có chuyên môn.

Làm sao để phần làm sau không phải đục lại phần làm trước?

Khi làm đợt đầu, để sẵn ống chờ, dây chờ, đầu chờ thoát nước cho các hạng mục dự kiến làm sau, ghi lại vị trí bằng ảnh và sơ đồ. Làm từ trên xuống, từ phần bị che khuất ra phần lộ ra.

Có nên cắt khoản thuê kỹ sư để tiết kiệm?

Với nhà có dấu hiệu kết cấu thì không nên. Chi phí kỹ sư nhỏ so với tổng công trình, nhưng giúp chọn đúng phương án gia cố, tránh làm thừa hoặc làm thiếu. Nhà chỉ sửa bề mặt, không đụng kết cấu thì có thể không cần.

Giữ lại đồ cũ thì tiết kiệm được nhiều không?

Có thể tiết kiệm đáng kể vì bớt được cả tiền phá dỡ, tiền chở xà bần và tiền làm mới. Điều kiện là đồ giữ lại còn tốt thật, như nền phẳng chắc, khung cửa còn chắc, mái còn kín. Nên nhờ thợ có kinh nghiệm xem trước khi quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138