ChinhTrang.comChỉnh Trang
Mái, nền, chống nóng và chống ngập

Sân trước, sân sau nhà cũ lún, đọng nước: làm lại độ dốc và thoát nước

Sân nhà cũ lún võng, nứt mảng và đọng nước sau mưa thường do nền đắp không đầm, ống ngầm rò hay rễ cây. Cách tìm nguyên nhân, làm lại dốc và rãnh thu nước.

Cracked sunken concrete front yard of an old Vietnamese house with a shallow puddle after rain, potted plants along the wall, gate open to a quiet lane, morning light

Sân nhà cũ lún và đọng nước thường do ba nguyên nhân: nền đất bên dưới không được đầm kỹ khi làm, ống nước hoặc ống thoát ngầm bị rò làm xói nền, hoặc rễ cây và mối đất phá lớp nền; làm lại cho bền phải xử lý nguyên nhân dưới nền trước, rồi mới tạo lại độ dốc thoát ra rãnh thu và hố ga. Chỉ láng một lớp vữa mới lên trên mặt sân cũ thường chỉ giữ được một vài mùa mưa.

Bài này giúp chủ nhà đọc dấu hiệu, tìm nguyên nhân, chọn cách làm lại mặt sân và bố trí thoát nước cho sân trước, sân sau. Bài không nêu giá hay thương hiệu vật liệu. Nếu sân lún kèm theo tường nhà nứt, cửa kẹt, nền trong nhà lệch, đó có thể là chuyện móng và cần kỹ sư xem trước.

Đọc dấu hiệu trên mặt sân

Võng ở giữa, đọng thành vũng. Nền đắp lún dần theo thời gian, thường gặp ở sân làm vội trên đất mới san lấp. Vũng đọng sau mưa chính là chỗ lún nhiều nhất.

Lún sát chân tường nhà. Đất sát móng hay được lấp lại sau khi xây móng mà không đầm kỹ, lại thường xuyên nhận nước mưa từ mái đổ xuống. Đây là chỗ cần chú ý vì nước đọng sát móng lâu ngày không tốt cho nhà.

Lún theo một đường thẳng. Lún chạy theo một đường thường là dấu vết của ống ngầm bên dưới: rãnh đào đặt ống không được đầm lại kỹ, hoặc ống đang rò làm xói đất.

Nứt mảng, gồ lên gần gốc cây. Rễ cây lớn mọc dưới sân đẩy lớp bê tông gồ lên và nứt vỡ. Cây càng lớn, rễ càng lan xa.

Lỗ rỗng, mặt sân kêu bộp. Gõ thấy rỗng, có khi thủng lỗ nhỏ, là đất bên dưới đã bị xói đi. Có thể do nước chảy ngầm hoặc mối đất, phải mở ra xem trước khi làm lại.

Tìm nguyên nhân trước khi đập sân

Trước khi đập sân, nên kiểm tra các đường ống chạy dưới sân: ống cấp nước vào nhà, ống thoát ra cống, ống thoát nước mưa từ mái. Một cách đơn giản để phát hiện ống cấp nước rò là khoá hết vòi trong nhà rồi xem đồng hồ nước còn chạy không. Đồng hồ vẫn quay là có rò ở đâu đó trên đường ống sau đồng hồ.

Với ống thoát, có thể đổ nước có pha màu vào phễu, bồn rửa rồi xem có chỗ nào trên sân ẩm lên hoặc nước có chảy đủ ra hố ga không. Hố ga sân thường lâu năm không ai mở, bên trong đầy bùn, nắp vỡ, làm nước sân không thoát được và tràn ra xung quanh. Mở hố ga ra vệ sinh đôi khi đã giải quyết được một phần chuyện đọng nước.

Nếu nghi rễ cây, xem gốc cây lớn gần sân, cả cây của nhà bên. Nếu thấy đường đất, cánh mối bay vào mùa mưa, nên mời đơn vị xử lý mối kiểm tra. Ghi chép và chụp ảnh các phát hiện này, chúng quyết định phạm vi đập bỏ và việc phải làm dưới nền.

Làm lại mặt sân: các bước chính

Khi đã biết nguyên nhân và quyết định làm lại, trình tự thường gặp như sau. Nhà thầu có thể điều chỉnh theo từng sân, nhưng không nên bỏ bước xử lý nền:

  1. Đập bỏ lớp mặt sân cũ trong phạm vi lún, gom phế thải gọn.
  2. Sửa ống rò, thay đoạn ống hỏng, xử lý rễ cây hoặc mối nếu có; chụp ảnh đường ống trước khi lấp.
  3. Đào bỏ lớp đất yếu, bùn nhão; đắp lại bằng vật liệu phù hợp từng lớp mỏng, đầm kỹ từng lớp.
  4. Định cao độ và độ dốc bằng dây căng hoặc thước nước, đánh dấu hướng nước chảy về rãnh thu.
  5. Đặt rãnh thu, hố ga, ống dẫn ra hệ thoát trước khi đổ mặt sân.
  6. Đổ lớp bê tông mặt sân hoặc lớp lót cho gạch lát, chia ô có khe co giãn.
  7. Lát gạch hoặc hoàn thiện mặt, bảo dưỡng giữ ẩm, kiêng xe chạy đúng thời gian.

Bước đầm từng lớp là bước quyết định độ bền. Đắp một lần dày rồi đầm trên mặt thì chỉ lớp trên chặt, lớp dưới vẫn xốp và sẽ lún tiếp. Chủ nhà có thể yêu cầu xem thợ đầm từng lớp trước khi đổ bê tông.

Độ dốc và hướng nước: nguyên tắc cho sân trước, sân sau

Nguyên tắc đầu tiên là nước phải chảy xa khỏi nhà, không chảy về phía chân tường hay cửa. Sân trước thường dốc ra phía cổng, có rãnh thu ngang sát cổng để nước sân không tràn ra đường và nước đường không tràn vào sân. Nếu đường trước nhà cao hơn sân, rãnh thu này càng quan trọng, kèm van một chiều nếu nối vào cống chung hay bị đầy.

Sân sau nhà ống thường nhỏ, kẹp giữa ba bức tường, không có hướng nào dốc ra ngoài. Khi đó tạo dốc về một phễu thu hoặc hố ga đặt ở góc, ống dẫn ra hệ thoát. Phễu thu phải đủ lớn và có lưới chắn rác, vì sân sau hay là chỗ đặt máy giặt, chậu rửa, cây cảnh, rác nhỏ rất nhiều.

Độ dốc chỉ cần vừa đủ để nước không đọng, không cần dốc tới mức đi lại khó hay chậu cây đặt bị nghiêng. Sân có nơi để xe cần tính dốc lên cổng, tránh dốc quá gắt làm xe gầm thấp chạm đáy. Nên hỏi thợ cách họ kiểm tra dốc sau khi đổ, ví dụ tưới nước thử và xem có vũng nào còn đọng không.

Chọn mặt sân theo cách dùng

Mỗi kiểu mặt sân có ưu nhược khác nhau. Bảng so tương đối để chủ nhà định hướng, không thay cho tư vấn tại chỗ:

Kiểu mặt sânHợp vớiCần chú ý
Bê tông đổ tại chỗSân để xe, sân rộng, đi lại nhiềuChia ô có khe co giãn; mặt nhám chống trơn
Lát gạch trên lớp bê tôngSân trước cần đẹp, sân sau nhỏGạch ngoài trời chống trơn; ron chịu nước
Gạch có lỗ trồng cỏSân ít xe, muốn nước thấm bớt xuống đấtNền đầm kỹ; cỏ cần chăm, không hợp chỗ râm
Lát đá hoặc gạch trên nền cátLối đi trong vườn, sân ít tảiDễ xô lệch nếu nền không chắc; dễ sửa từng viên

Sân sát nhà nên hạn chế mặt thấm nước xuống đất ngay chân móng. Phần sân cách xa nhà có thể dùng mặt thấm nước để giảm lượng nước dồn vào hố ga khi mưa lớn.

Cây xanh, xe cộ và những chuyện dùng sân lâu dài

Cây lớn trong sân. Nếu giữ cây, chừa quanh gốc một ô đất đủ rộng, không đổ bê tông sát gốc. Rễ cây cần nước và không khí, bị bó kín sẽ lan dưới sân và đẩy nứt. Cây mới trồng nên chọn loài rễ ăn sâu, trồng cách tường nhà và đường ống một khoảng.

Xe ô tô vào sân. Sân trước đây chỉ để xe máy, nay có ô tô ra vào thì lớp bê tông cũ và nền bên dưới có thể không chịu nổi. Khi làm lại, nên báo rõ để thợ làm lớp nền và lớp mặt dày hơn ở lối xe chạy.

Bồn nước, bể ngầm dưới sân. Nhiều nhà cũ có bể nước ngầm hoặc bể phốt nằm dưới sân. Làm lại sân phải chừa nắp thăm, không đổ bê tông kín. Nắp ở lối xe chạy cần loại chịu tải.

Mái che sân. Lợp mái che toàn bộ sân sau giảm nước mưa nhưng làm nhà tối và bí, nước từ mái che lại dồn xuống một chỗ. Nếu lợp, phải có máng xối và ống dẫn vào hố ga.

Sân nằm sát nhà hàng xóm và lối đi chung

Sân trước nhà trong hẻm thường giáp với lối đi chung, sân sau thì giáp tường nhà bên. Khi nâng cao độ sân hay đổi hướng dốc, nước có thể dồn sang lối đi chung hoặc vào chân tường nhà bên. Nên bàn với hàng xóm trước khi làm, nhất là khi tường giáp ranh là tường chung hay rãnh nước đang dùng chung.

Nếu sân bị lún vì nhà bên đào móng, xây mới hoặc vì ống thoát của nhà bên rò sang, nên chụp ảnh, ghi ngày phát hiện và trao đổi trực tiếp với họ trước. Trong trường hợp không thống nhất được trách nhiệm, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu quyền và nghĩa vụ hai bên trước khi đi tiếp.

Với lối đi chung trước nhiều nhà, việc tôn cao hay làm lại thường cần cả tổ dân phố bàn và có ý kiến của UBND xã, phường. Không nên tự ý tôn phần lối đi chung trước nhà mình cao hơn các nhà khác, vì sẽ làm nước dồn sang nhà hai bên.

Nghiệm thu sân sau khi làm xong

Sân là phần ngoài trời nên lỗi lộ ra rất nhanh, ngay trận mưa đầu tiên. Trước khi thanh toán phần cuối, chủ nhà nên tự kiểm tra những điểm sau:

  • Tưới nước thử khắp mặt sân bằng vòi, quan sát nước chảy về rãnh thu, phễu thu; không còn vũng nào đọng sau vài phút.
  • Nhìn hướng nước ở chân tường: nước phải chảy ra xa khỏi tường nhà, không dồn về chân tường hay ngưỡng cửa.
  • Mở nắp hố ga xem nước vào hố có chảy tiếp ra ngoài không, lòng hố sạch, không còn vữa, xà bần rơi vào.
  • Gõ thử mặt sân hoặc mặt gạch lát ở nhiều chỗ, không có tiếng rỗng rõ rệt, gạch không lệch mép.
  • Xem khe co giãn đã được chia và trám đúng như thoả thuận, không bị lấp bằng vữa cứng.
  • Kiểm tra nắp thăm bể ngầm, bể phốt, hộp kỹ thuật vẫn mở được, không bị đổ bê tông bịt kín.
  • Đi thử lối xe: xe máy, ô tô lên xuống cổng không chạm gầm, không trượt khi mặt sân ướt.

Nên giữ lại ảnh chụp các lớp bên dưới như đường ống, lớp đầm, rãnh thu trước khi đổ mặt sân, cùng với thoả thuận bảo hành. Nếu một hai mùa mưa sau sân lún lại, đây là căn cứ để cùng nhà thầu xác định nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp

Sân bị lún nhẹ có thể láng thêm lớp vữa lên trên không?

Có thể tạm thời nếu lún đã ổn định và không có ống rò bên dưới. Nhưng nếu nền còn lún tiếp hoặc có nguyên nhân dưới nền như ống rò, rễ cây, lớp vữa mới sẽ nứt và võng lại sau vài mùa mưa.

Làm sao biết ống nước dưới sân bị rò?

Khoá hết các vòi trong nhà rồi xem đồng hồ nước còn quay không. Nếu còn quay là có rò trên đường ống sau đồng hồ. Với ống thoát, đổ nước rồi quan sát chỗ nào trên sân ẩm lên hoặc nước có chảy đủ ra hố ga không.

Sân trước thấp hơn đường thì xử lý thoát nước thế nào?

Đặt rãnh thu ngang sát cổng có nắp lưới, dẫn nước ra hệ thoát, kèm van một chiều nếu cống chung hay bị đầy. Nếu sân thấp nhiều, cân nhắc nâng cao độ sân cùng với nền nhà, xem thêm các bài về nâng nền trong chuyên mục.

Có nên trồng cây lớn trong sân nhỏ không?

Nên cân nhắc. Rễ cây lớn có thể đẩy nứt mặt sân, làm hỏng đường ống và ảnh hưởng chân tường. Nếu trồng, chọn loài rễ ăn sâu, trồng cách tường và đường ống một khoảng, chừa ô đất quanh gốc.

Sân để ô tô cần làm khác sân để xe máy thế nào?

Lớp nền phải được đầm kỹ hơn, lớp bê tông mặt dày hơn ở lối xe chạy, nắp hố ga và nắp bể ngầm phải là loại chịu tải. Nên báo rõ cho thợ ngay từ đầu để tính đúng.

Sân lún kèm tường nhà nứt thì có đáng lo không?

Có thể là dấu hiệu nền đất dưới móng đang biến dạng, nhất là khi kèm cửa kẹt hay nền nhà lệch. Nên mời kỹ sư xem trước khi làm lại sân, vì sửa mặt sân không giải quyết được chuyện móng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138