ChinhTrang.comChỉnh Trang
Mái, nền, chống nóng và chống ngập

Thay máng xối, ống thoát nước mưa nhà cũ: kích cỡ, độ dốc và chỗ đổ ra

Máng xối tràn, ống thoát nước mưa tắc là nguồn thấm dột hay bị đổ oan cho mái. Cách chọn cỡ máng theo mái, tạo dốc, bố trí ống đứng và chỗ đổ nước ra hợp lý.

Rusty old metal roof gutter overflowing during rain at the eave of a Vietnamese tube house, downpipe cracked along the wall, water splashing onto a narrow yard

Máng xối và ống thoát nước mưa của nhà cũ nên được thay khi máng đã gỉ thủng, võng đọng nước, thường xuyên tràn khi mưa to, hoặc ống đứng nứt, tắc; khi thay, ba điều quyết định máng làm việc tốt là kích cỡ đủ cho diện tích mái đổ vào, độ dốc đều về phía ống đứng, và nước được đổ ra đúng chỗ, không chảy ngược vào nhà hay sang nhà bên.

Rất nhiều vết thấm ở đầu tường, chân tường, trần sát mái mà chủ nhà tưởng do mái dột thật ra bắt nguồn từ máng xối tràn hoặc ống thoát rò. Bài này giúp chủ nhà nhận diện, nắm nguyên lý chọn máng và ống, và biết hỏi thợ những gì. Bài không nêu thương hiệu hay giá. Mọi việc trên mái và trên cao phải do thợ có dây an toàn làm.

Dấu hiệu máng xối, ống thoát đã đến lúc thay

Nước tràn qua mép máng khi mưa to. Máng quá nhỏ so với diện tích mái, hoặc đã bị rác lá lấp một phần, hoặc ống đứng không thoát kịp. Nước tràn chảy dọc đầu tường, ngấm vào tường và trần sát mái.

Máng võng, đọng nước sau mưa. Móc treo lỏng, gỉ hoặc khoảng cách móc quá thưa làm máng võng thành từng đoạn trũng. Nước đọng lâu làm máng gỉ nhanh, sinh muỗi và rêu.

Gỉ thủng, mối nối hở. Máng tôn cũ gỉ từ đáy lên, mối nối giữa các đoạn máng bong lớp trám. Nước nhỏ giọt ngay dưới mép mái, thường làm chân tường phía dưới ẩm mốc.

Ống đứng nứt, tắc. Ống cũ giòn, nứt dọc thân; ống đi âm tường bị tắc thì nước tràn ngược lên máng hoặc rò vào trong tường. Vệt ẩm chạy dọc theo đường ống trên tường là dấu hiệu rõ.

Nước đổ thẳng xuống sân hoặc chân tường. Đầu ống thoát không nối vào hố ga mà xả thẳng xuống đất, lâu ngày làm xói chân tường, lún nền sân và bắn bùn lên tường.

Chọn kích cỡ máng và số ống đứng theo mái

Nguyên lý đơn giản: lượng nước mưa máng phải dẫn tỉ lệ với diện tích mái đổ vào máng đó và cường độ mưa của vùng. Mái càng rộng, mưa càng lớn thì máng càng phải to hoặc càng phải có nhiều ống đứng để chia nước. Nhà cũ hay bị máng nhỏ vì xây từ thời mái còn ngắn, sau đó nhà cơi nới mái dài thêm mà máng vẫn giữ nguyên.

Khi thay, nên để thợ đo diện tích mái thực tế đổ vào từng đoạn máng, kể cả phần mái cơi nới, mái hiên, mái che sân thượng mới làm. Với những đoạn máng dài, thêm ống đứng ở giữa thường hiệu quả hơn chỉ tăng cỡ máng, vì nước không phải chạy quá xa mới tới chỗ thoát. Ống đứng cũng phải đủ lớn tương xứng với máng, máng to mà ống nhỏ thì nước vẫn dồn ứ ở miệng ống.

Ở vùng mưa lớn tập trung, nên chọn dư một cấp so với mức vừa đủ. Chi phí chênh lệch giữa hai cỡ máng không nhiều so với chi phí sửa thấm tường, thấm trần do máng tràn. Nếu không chắc, có thể hỏi thợ đã làm nhiều nhà trong cùng khu, họ biết mưa ở khu đó dồn tới mức nào.

Độ dốc và cách treo máng

Máng xối cần một độ dốc nhẹ, đều về phía miệng ống đứng để nước không đọng lại sau mưa. Dốc quá ít thì nước đọng, rác lắng; dốc quá nhiều với máng dài thì đầu máng cao hơn hẳn đầu kia, nhìn lệch và phần thấp có thể nằm dưới mép mái làm nước tràn ra ngoài. Thợ thường căng dây hoặc dùng thước nước để định dốc trước khi bắt móc.

Móc treo phải đủ dày, đủ dày đặc và bắt vào chỗ chắc như xà gồ, dầm, đầu tường có giằng, không bắt vào lớp vữa mục hay mép tôn. Khi đầy nước, máng nặng hơn nhiều so với lúc khô; móc thưa hay bắt vào chỗ yếu sẽ võng dần qua mỗi mùa mưa. Mép trong của máng nên nằm dưới mép mái đủ sâu để nước từ mái rơi vào máng chứ không chảy vào khe giữa máng và tường.

Ở các mối nối giữa các đoạn máng và ở góc, phải có lớp trám chịu nước và chồng mí đúng chiều dòng chảy. Đầu cuối máng có bịt kín. Máng nằm sát tường cần chừa khe hoặc có lớp chống thấm cho đầu tường, vì nước tràn dù ít cũng sẽ đi vào tường đầu tiên.

Máng xối chung giữa hai nhà: chỗ dễ sinh chuyện

Máng nằm trên tường chung. Nhà phố liền kề hay có máng xối nằm giữa hai mái, trên tường chung. Máng này hỏng thì nước thấm vào tường của cả hai nhà, nhưng không ai chịu sửa vì không rõ máng là của ai.

Bàn với hàng xóm trước khi thay. Nên thoả thuận ai làm, chia chi phí thế nào, ai lên mái nhà ai để thi công. Ghi lại thoả thuận bằng giấy viết tay có chữ ký hai bên giúp tránh hiểu lầm về sau.

Nước mái nhà bên đổ sang. Nếu mái nhà bên xả nước sang đất nhà mình, hoặc máng nhà bên tràn xuống mái nhà mình, nên trao đổi trực tiếp trước, kèm ảnh chụp lúc mưa. Vướng tranh chấp kéo dài thì có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về quyền và nghĩa vụ hai bên.

Khi nâng tầng một bên. Nhà bên nâng tầng cao hơn, máng chung cũ có thể không còn đúng chỗ, nước từ tường cao chảy xuống dồn vào khe giữa hai nhà. Cần làm lại máng, mái hắt và chống thấm khe tiếp giáp, việc này nên bàn ngay khi nhà bên bắt đầu nâng tầng.

Nước đổ ra đâu: đầu ống đứng và hố ga

Máng và ống tốt mà chỗ đổ ra sai thì vẫn sinh chuyện. Một số nguyên tắc cho đầu ra của ống thoát nước mưa:

  • Nối vào hố ga hoặc rãnh thoát dẫn ra hệ thoát chung, không xả thẳng xuống chân tường hay xuống nền đất sát móng.
  • Có hố ga hoặc hộp kiểm tra ở chân ống để vệ sinh khi tắc, không đi ống ngầm liền một mạch không có chỗ mở.
  • Không đổ nước mưa vào bể phốt, vì làm đầy bể nhanh và đẩy chất thải ra ngoài.
  • Có van một chiều hoặc cao độ hợp lý nếu ống thoát nối vào cống chung hay bị đầy khi mưa lớn, tránh nước trào ngược lên sân.
  • Không xả sang đất nhà bên hoặc ra lối đi chung làm trơn trượt.
  • Có thể dẫn vào bồn chứa nếu muốn tận dụng nước mưa tưới cây, nhưng bồn phải có lối tràn ra hệ thoát khi đầy.

Ống đứng đi ngoài tường dễ kiểm tra và dễ thay hơn ống đi âm tường. Nếu buộc phải đi âm vì thẩm mỹ hoặc mặt tiền, nên để hộp kỹ thuật có nắp mở được ở chân ống và chỗ chuyển hướng.

Chọn vật liệu máng và ống cho nhà cũ

Máng xối nhà cũ thường là tôn mạ kẽm gấp tại chỗ, dùng lâu năm thì gỉ từ đáy và các mối gấp. Khi thay, các nhóm vật liệu hay gặp gồm máng kim loại có lớp phủ chống gỉ, máng nhựa định hình, máng inox và máng xây bê tông đi liền với sê nô mái. Mỗi nhóm có chỗ mạnh riêng: máng kim loại phủ chống gỉ cứng, chịu nắng tốt; máng nhựa nhẹ, không gỉ nhưng có thể giòn dần dưới nắng gắt; máng inox bền nhưng mối nối cần thợ quen tay; sê nô bê tông bền nhất nhưng là việc của kết cấu mái và phải chống thấm kỹ.

Điều đáng chú ý hơn tên vật liệu là sự đồng bộ. Máng, móc treo, phụ kiện nối, cầu chắn rác và ống đứng nên cùng một hệ, khớp kích thước với nhau. Ghép tạm máng loại này với ống loại khác bằng băng keo và keo trám là nguồn rò quen thuộc. Kim loại khác loại tiếp xúc nhau trong môi trường ẩm cũng có thể gỉ nhanh hơn ở chỗ tiếp xúc.

Ống đứng nên chọn loại chịu nắng nếu đi ngoài trời, có kẹp giữ vào tường ở khoảng cách đều, không để ống tự treo vào miệng máng. Ở tầng trệt, đoạn ống thấp nên được bảo vệ khỏi va đập của xe cộ, đồ đạc. Màu ống và máng chọn hợp với mặt tiền thì không cần đi âm tường để giấu.

Thay máng xối nằm ở bước nào trong đợt cải tạo

Máng xối gắn với mái, nên nếu đợt cải tạo có làm lại mái, chống nóng mái, nâng tầng hay làm sân thượng thì máng phải thay cùng lúc và thay sau khi phần mái đã định hình. Thay máng trước rồi mới làm mái là phải tháo ra lắp lại, có khi phải bỏ máng mới vì không khớp với mép mái mới.

Ống đứng đi âm tường hoặc đi trong hộp kỹ thuật thì phải xong trước khi trát, ốp mặt tiền. Đầu ra của ống ở chân tường phải khớp với hố ga và rãnh thoát của sân, nên làm cùng đợt làm lại sân hoặc nâng nền. Ba phần mái, máng và sân nếu làm ở ba đợt khác nhau thì cao độ và vị trí dễ lệch nhau.

Nếu đợt cải tạo không đụng tới mái, thay máng và ống là việc độc lập, có thể làm vào cuối mùa khô, trước khi trát sơn lại những chỗ tường đã thấm vì máng tràn. Thứ tự đúng là sửa nguồn nước trước, chờ tường khô rồi mới sơn, không làm ngược lại.

Rác lá, cầu chắn rác và bảo trì hằng năm

Cầu chắn rác ở miệng ống. Một chiếc cầu chắn hình vòm ở miệng ống đứng giữ lá, túi ni lông không lọt xuống ống. Không có nó, ống đứng tắc ở đoạn giữa rất khó thông.

Lưới che máng ở nhà gần cây. Nhà sát cây lớn có thể phủ lưới lên máng để giảm lá rơi vào. Lưới cũng phải được vệ sinh, không thì thành lớp chặn nước.

Vệ sinh trước mùa mưa. Mỗi năm ít nhất một lần, tốt nhất là cuối mùa khô, cho thợ lên vệ sinh máng, thông ống, kiểm tra móc treo và mối nối. Đây là việc nhỏ nhưng giữ cho cả mái và tường khỏi thấm.

Quan sát khi mưa to. Đứng dưới đất nhìn lên lúc mưa lớn là cách kiểm tra dễ nhất: chỗ nào tràn, chỗ nào nhỏ giọt, ống nào chảy yếu. Ghi lại để lần vệ sinh sau xử lý đúng chỗ.

Không tự trèo lên mái. Chủ nhà không nên tự lên mái vệ sinh máng, nhất là mái tôn cũ, mái ngói, mái dốc. Thợ lên mái phải có dây an toàn và chỗ bám.

Câu hỏi thường gặp

Máng xối bị tràn khi mưa to là do đâu?

Thường do máng nhỏ so với diện tích mái, rác lá lấp một phần máng, ống đứng quá ít hoặc bị tắc, hoặc máng võng không đủ dốc. Nên quan sát lúc mưa để biết tràn ở đoạn nào rồi xử lý đúng nguyên nhân.

Nên tăng cỡ máng hay thêm ống đứng?

Với máng dài, thêm ống đứng ở giữa thường hiệu quả hơn chỉ tăng cỡ máng, vì nước không phải chạy xa mới tới chỗ thoát. Ống đứng cũng phải đủ lớn tương xứng với máng.

Có nên nối ống thoát nước mưa vào bể phốt không?

Không nên. Nước mưa làm bể phốt đầy rất nhanh và đẩy chất thải ra ngoài, gây mùi và tắc. Ống thoát nước mưa nên nối vào hố ga hoặc rãnh thoát dẫn ra hệ thoát chung.

Máng xối chung giữa hai nhà hỏng thì ai sửa?

Thường hai nhà bàn và chia nhau, vì máng hỏng làm thấm tường cả hai bên. Nên thoả thuận bằng giấy có chữ ký hai bên. Nếu không thống nhất được, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về quyền và nghĩa vụ mỗi bên.

Bao lâu nên vệ sinh máng xối một lần?

Ít nhất mỗi năm một lần, tốt nhất là cuối mùa khô trước mùa mưa. Nhà gần cây lớn nên vệ sinh thường hơn. Việc trên mái nên để thợ có dây an toàn làm.

Ống thoát nước mưa đi âm tường có nên không?

Được nếu cần cho mặt tiền gọn, nhưng phải có hộp kỹ thuật mở được ở chân ống và chỗ chuyển hướng để thông tắc. Ống đi ngoài tường dễ kiểm tra, dễ thay hơn và ít nguy cơ thấm vào trong tường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138