ChinhTrang.comChỉnh Trang
Mái, nền, chống nóng và chống ngập

Đổ mái bê tông thay mái tôn cho nhà cũ: điều kiện tường và móng cần có

Mái bê tông nặng hơn mái tôn nhiều lần, nhà cũ chỉ đổ được khi tường, cột, móng gánh nổi. Những điều phải kiểm, phương án bổ sung khung và chuyện nóng, thấm.

Old single storey Vietnamese house with rusty metal roof partly removed, steel formwork props and reinforcement mesh being laid over brick walls, workers seen from behind, clear sky

Thay mái tôn bằng mái bê tông chỉ làm được khi tường, cột và móng của nhà cũ gánh nổi một tấm sàn nặng hơn mái tôn nhiều lần; nhà cấp 4 xây tường gạch mỏng, không cột, không giằng thì hầu như phải bổ sung khung cột dầm mới hoặc gia cố móng trước khi đổ. Người trả lời được nhà mình thuộc trường hợp nào là kỹ sư kết cấu sau khi khảo sát, không phải đội thợ nhìn qua.

Bài này giúp chủ nhà hiểu những điều cần kiểm, các phương án thường gặp và những hệ quả kéo theo như nóng, thấm, thủ tục. Bài không đưa số tải trọng hay cách tính kết cấu. Các căn nhà được nhắc là ví dụ giả định.

Vì sao muốn đổi sang mái bê tông, và đổi xong có đúng như mong đợi

Lý do hay gặp nhất là mái tôn ồn khi mưa, nóng khi nắng, dột ở các chỗ bắt vít sau nhiều năm, và chủ nhà muốn có sân thượng để phơi đồ hoặc làm nền cho việc lên tầng về sau. Một số nhà đổi vì mái tôn đã gỉ mục toàn bộ, đằng nào cũng phải thay.

Cần biết trước rằng mái bê tông không tự động mát hơn. Tấm bê tông hấp nhiệt cả ngày và tỏa ngược xuống vào buổi tối, nên nhà mái bê tông không chống nóng có thể hầm hơn nhà mái tôn có trần cách nhiệt. Mái bê tông cũng không tự động hết dột: sàn mái phải có lớp chống thấm và độ dốc thoát nước, nếu không nước đọng sẽ thấm qua các vết nứt co ngót.

Còn mong muốn lên tầng sau này thì phải nói rõ với kỹ sư ngay từ đầu. Một sàn mái tính chỉ để che mưa nắng khác với một sàn tính để sau này xây tiếp lên. Đổ xong rồi mới đổi ý thì có khi phải gia cố lần nữa, tốn kém hơn làm đúng một lần.

Bốn điều kỹ sư sẽ kiểm trước khi gật đầu

Tường đang gánh mái là loại gì. Nhà cấp 4 cũ hay có tường gạch đơn mỏng, gạch nung thủ công, vữa đã mủn. Loại tường này đủ đỡ kèo và tôn nhưng thường không được tính để đỡ một tấm sàn bê tông. Kỹ sư sẽ xem độ dày tường, chất lượng gạch vữa, có bổ trụ hay không.

Có cột và giằng tường hay không. Nhà có cột bê tông ở các góc và giằng chạy quanh đỉnh tường thì có chỗ để tựa dầm sàn. Nhà không cột, không giằng thì phải bổ sung khung, nghĩa là đổ thêm cột và dầm, có khi cả móng cho cột mới.

Móng hiện tại và nền đất. Móng của nhà cấp 4 thường nông, làm cho tải mái nhẹ. Tải tăng lên có thể làm nhà lún, nhất là trên nền đất yếu. Kỹ sư có thể yêu cầu đào thăm móng ở vài chỗ.

Dấu hiệu hư hỏng đang có. Tường nứt xiên, chân tường mủn ẩm, nhà nghiêng, cửa kẹt là dấu hiệu kết cấu đang có vấn đề. Phải xử lý nguyên nhân trước, không chất thêm tải lên một ngôi nhà đang yếu.

Các phương án thường gặp sau khi khảo sát

Tuỳ kết quả khảo sát, kỹ sư thường đề xuất một trong các hướng dưới đây. Chủ nhà nên hỏi rõ vì sao chọn hướng đó và những gì phải phá dỡ:

  • Đổ sàn tựa lên tường và giằng hiện có: chỉ khi tường, giằng, móng đủ khả năng. Hiếm gặp ở nhà cấp 4 rất cũ.
  • Bổ sung cột và dầm mới, sàn tựa lên khung mới: cột mới đặt sát tường hoặc âm vào tường, có móng riêng, tường cũ chỉ còn làm vách che. Đây là hướng hay gặp nhất.
  • Gia cố móng rồi mới làm khung: khi móng cũ yếu hoặc nền đất yếu, kỹ sư chỉ định cách gia cố trước.
  • Chọn sàn nhẹ hơn: sàn trên dầm thép, sàn tấm nhẹ hoặc giữ mái tôn nhưng làm trần cách nhiệt, khi nhà không gánh nổi bê tông toàn khối.
  • Không nên đổ, cân nhắc xây lại: khi khối lượng gia cố quá lớn so với giá trị phần nhà còn lại.

Hướng cuối nghe khó chịu nhưng là câu trả lời trung thực trong nhiều trường hợp. Đổ cố một tấm mái nặng lên căn nhà không gánh nổi là rủi ro an toàn cho người ở, không đáng để tiết kiệm.

Chống nóng và chống thấm phải tính cùng lúc với đổ sàn

Sàn mái bê tông cần có độ dốc về phía phễu thu hoặc máng thoát, tạo ngay từ lúc đổ hoặc bằng lớp vữa tạo dốc phía trên. Phễu thu phải đặt đúng điểm thấp, có lưới chắn rác, ống thoát đủ lớn. Lớp chống thấm phủ toàn mặt sàn, kéo lên chân tường lan can, sau đó ngâm thử nước vài ngày trước khi làm lớp bảo vệ bên trên.

Chống nóng cho mái bê tông có nhiều cách: lát lớp gạch chống nóng có khe thông gió, làm một lớp mái tôn hoặc mái che phía trên có khe hở, trồng cây trong chậu hoặc làm vườn mái có lớp chống thấm chịu rễ. Mỗi cách thêm tải lên sàn, nên phải báo kỹ sư từ đầu để tính vào, không để đổ xong rồi mới chất thêm.

Một chi tiết hay bị bỏ qua là chỗ tiếp giáp giữa sàn mái mới và tường cũ. Bê tông mới co ngót, tường cũ không, khe nứt nhỏ xuất hiện ở đúng chỗ này và nước theo đó thấm xuống. Nên hỏi nhà thầu cách họ xử lý khe tiếp giáp, có lớp chống thấm phủ qua và gờ chắn nước hay không.

Đọc báo cáo khảo sát: những câu chủ nhà nên hỏi lại

Báo cáo khảo sát của kỹ sư thường có phần mô tả hiện trạng, kết quả đo kiểm, đánh giá khả năng chịu lực và kiến nghị. Chủ nhà không cần hiểu các phép tính, nhưng nên đọc kỹ phần kết luận và kiến nghị, vì đó là thứ quyết định khối lượng công việc và chi phí. Đọc chưa rõ chỗ nào thì hỏi lại cho tới khi diễn đạt lại được bằng lời của mình.

Những câu nên hỏi gồm: tường hiện tại có được giữ làm tường chịu lực không, hay chỉ còn làm vách; cột mới đặt ở đâu, có ăn vào diện tích phòng không; móng có phải gia cố không, gia cố ở những vị trí nào; sàn được tính cho mục đích gì, che mưa nắng hay có thể xây tiếp; phần nào trong nhà phải phá dỡ để thi công khung mới.

Nên hỏi thêm về nhà liền kề: cột, móng mới có sát ranh giới không, có ảnh hưởng tới móng nhà bên không, cần ghi nhận hiện trạng nhà bên trước khi làm không. Ghi nhận trước bằng ảnh và biên bản có chữ ký hai bên giúp tránh tranh cãi khi có vết nứt xuất hiện trong lúc thi công. Cuối cùng, hỏi kỹ sư có nhận giám sát các bước quan trọng như nghiệm thu thép, đổ bê tông, tháo chống hay không, vì người thiết kế giám sát thì dễ phát hiện sai lệch nhất.

Những sai lầm hay gặp khi tự làm theo kinh nghiệm

Đổ sàn tựa thẳng lên tường gạch cũ. Đội thợ quen tay nói tường dày như vậy đỡ được, làm ngay không cần bản vẽ. Vài tháng sau tường nứt ngang dưới sàn hoặc nứt xiên ở góc. Sửa lúc đó khó hơn nhiều so với làm khung từ đầu.

Tháo cây chống quá sớm. Muốn nhanh có chỗ ở lại, cây chống được tháo khi bê tông chưa đủ cứng. Sàn võng, nứt chân chim, có khi phải đục làm lại. Thời gian chờ do kỹ sư chỉ định, không rút ngắn theo ý chủ nhà.

Đổ phẳng không tạo dốc. Sàn đổ phẳng lì, nước mưa đọng thành vũng, vài mùa sau thấm loang trần. Độ dốc phải có ngay từ đầu, cùng với phễu thu đặt đúng chỗ thấp.

Chất thêm đồ sau khi đổ. Bồn nước lớn, bể cá, chậu cây đất nặng được đặt lên sàn mái không ai tính trước. Mỗi thứ nặng định đặt lên mái nên báo kỹ sư từ lúc thiết kế.

Trình tự một đợt thay mái tôn bằng mái bê tông

Trình tự tham khảo dưới đây giả định đã có kết quả khảo sát và thiết kế của kỹ sư:

  1. Khảo sát hiện trạng, đào thăm móng nếu cần, có báo cáo và bản vẽ phương án kết cấu.
  2. Hỏi thủ tục ở UBND xã, phường; chuẩn bị hồ sơ nếu thuộc diện phải xin phép.
  3. Dọn đồ, bố trí chỗ ở tạm hoặc khu vực an toàn trong nhà; ngắt điện khu vực mái.
  4. Gia cố móng, đổ cột và dầm mới theo bản vẽ, chờ đủ thời gian bảo dưỡng.
  5. Tháo mái tôn và kèo cũ, dựng cốp pha, cây chống, đặt thép sàn; kỹ sư hoặc người giám sát nghiệm thu thép trước khi đổ.
  6. Đổ bê tông sàn, bảo dưỡng giữ ẩm đúng thời gian, không tháo chống sớm.
  7. Làm lớp tạo dốc, chống thấm, ngâm thử nước, rồi mới làm lớp chống nóng và hoàn thiện.

Bước nghiệm thu thép trước khi đổ là bước chủ nhà không nên bỏ: sau khi đổ, mọi thứ nằm trong bê tông, không còn ai kiểm lại được.

Thủ tục, ở tạm và những chi phí kéo theo

Thay mái tôn bằng sàn bê tông là thay đổi kết cấu chịu lực và thường thay đổi hình dáng, chiều cao công trình, nên ở nhiều nơi thuộc diện phải xin phép sửa chữa, cải tạo. Quy định có thể khác nhau theo khu vực và có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy nên tra văn bản hiện hành và hỏi UBND xã, phường hoặc Sở Xây dựng trước. Nếu đã làm rồi mà bị nhắc nhở hoặc lập biên bản, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về hướng xử lý.

Trong thời gian thay mái, nhà gần như không ở được: mái bị tháo, cây chống dày đặc, bụi và tiếng ồn suốt nhiều ngày, sau đó còn thời gian chờ bê tông đủ cứng. Nhà có người già, trẻ nhỏ nên tính chỗ ở tạm. Chi phí ở tạm, chuyển đồ, cất giữ đồ đạc là khoản thật, nên đưa vào dự trù ngay từ đầu.

Những chi phí hay bị quên khác gồm: khảo sát và thiết kế kết cấu, gia cố móng, đi lại dây điện và đèn trên trần mới, làm lại trần và sơn, thay cửa nếu chiều cao tường thay đổi. Hỏi nhà thầu báo giá tách từng khoản giúp so sánh dễ hơn và tránh phát sinh lớn khi đã tháo mái.

Câu hỏi thường gặp

Nhà cấp 4 tường gạch đơn có đổ mái bê tông được không?

Thường không đổ trực tiếp được, vì tường gạch đơn cũ ít khi được tính để đỡ sàn bê tông. Hướng hay gặp là bổ sung cột, dầm và móng mới để sàn tựa lên khung mới. Kỹ sư kết cấu phải khảo sát trước khi quyết định.

Mái bê tông có mát hơn mái tôn không?

Không tự động mát hơn. Bê tông hấp nhiệt ban ngày và tỏa xuống ban đêm, nên cần thêm lớp chống nóng như gạch chống nóng, mái che phía trên có khe hở hoặc vườn mái. Mái tôn có trần cách nhiệt tốt có khi mát hơn mái bê tông trần.

Đổ mái bê tông xong sau này có xây lên tầng được không?

Chỉ khi ngay từ đầu kỹ sư đã tính sàn, khung và móng cho việc xây tiếp. Sàn mái chỉ tính để che mưa nắng thì muốn lên tầng phải khảo sát và gia cố lại. Nên nói rõ dự định này trước khi thiết kế.

Thay mái tôn bằng bê tông có phải xin phép không?

Ở nhiều nơi có, vì đây là thay đổi kết cấu chịu lực và thường thay đổi hình dáng công trình. Quy định từng khu vực khác nhau, nên tra văn bản hiện hành và hỏi UBND xã, phường hoặc Sở Xây dựng trước khi làm.

Vì sao mái bê tông mới đổ vẫn bị thấm?

Thường do thiếu độ dốc làm nước đọng, lớp chống thấm không đủ hoặc không kéo lên chân tường, và khe tiếp giáp giữa sàn mới với tường cũ bị nứt. Nên ngâm thử nước trước khi làm lớp hoàn thiện và yêu cầu nhà thầu xử lý khe tiếp giáp.

Có thể vừa ở vừa thay mái tôn bằng bê tông không?

Rất khó và không an toàn, vì mái bị tháo, cây chống dày đặc, bụi ồn kéo dài và phải chờ bê tông đủ cứng. Nhà có người già, trẻ nhỏ nên thu xếp chỗ ở tạm và đưa chi phí này vào dự trù.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138