ChinhTrang.comChỉnh Trang
Cải tạo theo từng loại nhà

Sửa nhà tập thể cũ từ bên trong: ống đứng chung, tường mỏng, sàn yếu

Căn tập thể cũ có ống thoát chung xuyên nhiều tầng, tường và sàn mỏng, điện cũ yếu, lối chuyển vật liệu hẹp. Cách sửa bên trong căn mà không làm hỏng phần chung.

Cramped kitchen of an old Hanoi collective apartment block mid renovation, exposed cast iron drain stack in the corner, dusty tiles stacked, narrow window, worker seen from behind

Sửa nhà tập thể cũ từ bên trong khó ở chỗ căn của mình gắn chặt vào phần chung: ống thoát đứng chạy xuyên mọi tầng, tường ngăn mỏng hoặc là tấm panel chịu lực, sàn mỏng và đã già, điện vào căn qua đường cũ. Mọi việc trong căn nên được xếp sao cho không làm yếu kết cấu chung, không chặn hay làm nứt ống chung, và không đặt thêm tải nặng lên sàn.

Chuyện phần nào thuộc sở hữu chung, phần nào phải xin ý kiến đã có bài riêng trong mục xin phép của site. Bài này đi vào phần kỹ thuật khi đã được làm: xử lý ống đứng, tường, sàn, điện, chống thấm cho căn ở giữa hai nhà khác, và cách tổ chức thi công khi cầu thang hẹp, không có thang máy.

Nhận diện kiểu nhà tập thể mình đang ở

Khu tập thể cũ ở các thành phố lớn thường thuộc vài kiểu chính. Có kiểu xây gạch chịu lực, sàn bê tông đổ tại chỗ hoặc tấm sàn đúc sẵn, cao bốn, năm tầng. Có kiểu nhà lắp ghép bằng tấm panel bê tông: tường cũng là tấm chịu lực, ghép với nhau bằng mối nối thép hàn và vữa. Lại có những dãy nhà thấp tầng, mái ngói, mỗi tầng một hành lang dài.

Mỗi kiểu có giới hạn khác nhau. Ở nhà lắp ghép tấm lớn, hầu như mọi bức tường đều đang gánh tải, kể cả tường giữa hai phòng trong cùng một căn. Đục một lỗ cửa trên tấm này có thể làm yếu cả khối. Ở nhà gạch chịu lực, tường ngăn mỏng một hàng gạch thường không chịu lực, nhưng tường dày giữa các căn và tường bao thì có. Sàn tấm đúc sẵn có rãnh rỗng bên trong, khoan sâu dễ trúng lõi, đục rãnh đi ống dễ làm nứt.

Cách nhận biết ban đầu là hỏi người ở lâu trong khu, xem căn ở tầng dưới hoặc tầng trên đã sửa thế nào, và gõ thử tường. Nhưng kết luận một bức tường có được đụng hay không phải để kỹ sư kết cấu xem tận nơi. Đây là loại nhà không nên thử nghiệm.

Ống đứng chung: không chặn, không đổ thêm vào sai chỗ

Ống thoát đứng thường là ống gang hoặc ống xi măng cũ. Nó chạy từ tầng trên cùng xuống tận hố ga dưới đất, nhận nước của mọi căn chồng lên nhau. Nhiều đoạn đã gỉ, nứt, chỗ nối thấm nước xuống căn bên dưới.

Thay đoạn ống trong căn mình phải tính cả hai đầu. Đoạn trong căn nối với đoạn của tầng trên và tầng dưới. Thay riêng một đoạn bằng ống nhựa được, nhưng mối nối hai đầu phải chắc, kín và có người phối hợp với căn liền kề. Nên chọn ngày cả tầng trên tạm không xả nước lớn.

Không dời ống đứng theo ý mình. Ống đứng là của chung, dời đi là ảnh hưởng mọi căn. Nếu muốn dời nhà vệ sinh hay bếp, đường thoát ngang trong căn phải đủ dốc đổ về đúng ống đứng cũ, và thường bị giới hạn bởi độ dày sàn.

Không bít ống bằng hộp kín không mở được. Khi ốp gạch, đóng tủ quanh ống, nên chừa một cửa thăm để sau này còn sửa chỗ nối. Nhiều căn ốp kín đẹp đẽ rồi khi ống rò phải đập cả mảng tường.

Kiểm tra ống thông hơi. Một số nhà có ống thông hơi đi kèm ống thoát. Bịt mất đường thông hơi làm nước rút chậm, sùng sục và bốc mùi ở cả các căn khác.

Tường mỏng và sàn yếu: giới hạn cho mọi phương án

Tường ngăn mỏng nghĩa là khoan treo đồ nặng cần cẩn thận. Tủ bếp treo, kệ sách, bình nóng lạnh nên bắt vào tường dày hoặc dùng khung đỡ xuống sàn. Với tường panel, dùng loại vít nở hợp với bê tông và tránh khoan quá sâu gần mép tấm, nơi có mối nối thép. Nếu cần đi dây điện âm tường, ưu tiên đi trong ống nổi có nẹp hoặc đi trên trần, sàn, thay vì cắt rãnh sâu vào tấm chịu lực.

Sàn nhà tập thể cũ thường mỏng hơn sàn nhà mới, có chỗ đã võng hoặc nứt chân chim. Những việc làm tăng tải trên sàn cần cân nhắc: lát đè thêm một lớp gạch lên lớp cũ, đổ vữa dày để nâng nền, xây thêm tường gạch ngăn phòng, đặt bể nước hay bồn tắm lớn. Mỗi thứ nghe nhỏ, cộng lại có thể thành tải đáng kể. Khi cần nâng nền nhà vệ sinh để đi ống, nên dùng vật liệu nhẹ cho lớp đệm và hỏi kỹ sư trước.

Muốn chia lại phòng, vách nhẹ như khung xương với tấm thạch cao chịu ẩm, tấm xi măng sợi, hoặc vách gỗ công nghiệp nhẹ hơn tường gạch nhiều lần, thi công nhanh và ít bụi. Vách nhẹ cách âm kém hơn, nên chèn thêm lớp bông khoáng ở giữa nếu là phòng ngủ.

Điện, nước và chống thấm trong căn tập thể

Ba hệ này trong căn tập thể cũ thường đã qua nhiều đời sửa chắp vá. Bảng dưới gom những điều cần xử lý khi cải tạo.

Hạng mụcHiện trạng hay gặpHướng xử lý khi cải tạo
Điện vào cănDây trục chung cũ, công tơ ngoài hành lang, dây trong căn tiết diện nhỏHỏi điện lực khu vực về công suất có thể tăng; thay dây trong căn, đặt tủ điện có chống giật; thợ có chuyên môn làm
Nước cấpỐng kẽm gỉ, áp yếu ở tầng cao, bể chứa chung trên máiThay ống trong căn bằng ống mới, có van tổng riêng; tính máy bơm tăng áp nhỏ nếu được phép và không ảnh hưởng căn khác
Chống thấm sàn khu ướtSàn vệ sinh thấm xuống căn dưới, vết ố trên trần nhà hàng xómBóc lớp gạch cũ, chống thấm lại toàn sàn và lật lên chân tường, ngâm thử nước có hàng xóm cùng xem
Thoát nước sànPhễu thu cũ, không có xi phông chặn mùiThay phễu thu có chặn mùi, tạo lại độ dốc trong giới hạn độ dày sàn
Thông gióNhà vệ sinh không cửa sổ, bếp bíQuạt hút ra ô thoáng có sẵn, không đục thêm lỗ trên tường chịu lực khi chưa hỏi

Chống thấm sàn khu ướt là việc nên làm đầu tiên trong danh sách nước, vì nó liên quan trực tiếp tới căn bên dưới. Ngâm thử nước vài ngày và mời người ở căn dưới xem trần nhà họ trước và sau là cách giữ hoà khí tốt nhất.

Chuyển vật liệu và xà bần khi không có thang máy

Phần lớn khu tập thể cũ không có thang máy, cầu thang hẹp, chiếu nghỉ chật. Việc chuyển vật liệu lên và xà bần xuống chiếm thời gian và gây va chạm với hàng xóm nhiều hơn chính việc thi công.

  • Chọn vật liệu theo khổ đi lọt cầu thang: tấm vách, tấm sàn, cánh tủ khổ lớn có thể phải cắt nhỏ hoặc lắp ráp tại chỗ.
  • Đóng xà bần vào bao nhỏ vừa sức một người, không để bao chất ở hành lang hay chiếu nghỉ qua đêm.
  • Thoả thuận giờ chuyển đồ, tránh giờ đi làm, giờ đưa đón con và giờ nghỉ trưa.
  • Bọc góc cầu thang, tay vịn bằng bìa hoặc tấm mút để không sứt mẻ phần chung.
  • Nếu dùng ròng rọc kéo từ ngoài cửa sổ, phải được ban quản lý hoặc tổ dân phố đồng ý và có người canh phía dưới.
  • Quét dọn cầu thang sau mỗi ngày, vì bụi vữa bám theo dép vào mọi căn.

Chi phí bốc vác lên cao, đi bộ nhiều tầng thường được tính riêng. Nên hỏi rõ trong báo giá để khỏi phát sinh.

Cách âm và sống chung trong lúc sửa

Tường mỏng và sàn mỏng nghĩa là tiếng khoan, tiếng đục truyền đi rất xa, không chỉ tới căn sát vách mà cả tầng trên tầng dưới. Ngoài việc thông báo trước và giữ đúng giờ, nên gom những việc ồn nhất vào vài ngày tập trung, như đục gạch cũ, cắt tường, khoan bê tông, thay vì rải rác cả tháng. Việc ít ồn như lắp vách nhẹ, sơn, lắp thiết bị có thể làm vào những ngày còn lại.

Khi đã sửa, đây cũng là lúc nghĩ tới cách âm cho chính mình. Lót lớp đệm cách âm dưới sàn gỗ, chèn bông khoáng trong vách nhẹ, thay cửa đi bằng cửa đặc có gioăng kín giúp căn yên hơn đáng kể. Với tường giáp căn bên, có thể ốp thêm một lớp vách nhẹ có lớp cách âm ở giữa, không phải đục gì vào tường chung.

Nếu khu tập thể đã có kế hoạch cải tạo, xây lại toàn khu, nên cân nhắc mức đầu tư. Phần sửa sâu như đổi kết cấu, đổ sàn khó mà mang theo, trong khi phần nhẹ như điện, nước, chống thấm khu ướt vẫn đáng làm để ở an toàn trong những năm chờ. Khi có vướng mắc về quyền lợi trong diện cải tạo, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Ví dụ giả định: căn tầng ba hai phòng ở nhà gạch chịu lực

Ví dụ giả định để thấy các ràng buộc xếp với nhau thế nào. Một căn tầng ba, hai phòng, nhà gạch bốn tầng xây đã lâu. Chủ mới muốn làm lại nhà vệ sinh, mở bếp thông ra phòng khách, thay toàn bộ điện và lát lại sàn. Người ở căn tầng hai phàn nàn trần nhà vệ sinh của họ bị ố từ nhiều năm trước.

Kỹ sư đến xem cho biết bức tường giữa bếp và phòng khách chỉ là tường một hàng gạch, không đỡ sàn trên, có thể bỏ, nhưng phải giữ lại đoạn trụ gạch sát tường dày vì nó tì vào dầm. Phương án mở bếp vì vậy thành một khoảng mở có trụ ở một bên, không thông hoàn toàn như hình dung ban đầu. Nhà vệ sinh không dời được vì sàn quá mỏng để đi ống ngang dài, nên giữ vị trí, thay đoạn ống gang trong căn bằng ống nhựa, làm lại chống thấm và ngâm thử ba ngày có người căn dưới cùng xem.

Sàn phòng khách không lát đè mà bóc lớp gạch cũ, cán lại mỏng rồi lát sàn gỗ công nghiệp có lớp lót cách âm. Điện được thay toàn bộ trong căn, đi dây trong ống nổi có nẹp dọc chân tường và trên trần, đặt tủ điện mới có chống giật. Toàn bộ việc ồn được gom vào sáu ngày đầu, thông báo trước cho cả cầu thang. Trong ví dụ này, chủ nhà được gần hết những gì mình muốn, chỉ khác ở chỗ chấp nhận giới hạn của khung nhà thay vì ép nó.

Câu hỏi thường gặp

Có tự thay đoạn ống đứng trong căn tập thể được không?

Không nên tự làm. Đoạn ống trong căn nối với ống của tầng trên và tầng dưới, mối nối hai đầu phải kín và chắc. Nên thuê thợ có kinh nghiệm, báo ban quản lý hoặc tổ dân phố, hẹn với căn tầng trên tạm không xả nước lớn trong lúc thay.

Tường panel trong căn có đục cửa thông phòng được không?

Ở nhà lắp ghép tấm lớn, tường panel thường là tường chịu lực, đục cửa có thể làm yếu cả khối nhà. Không nên làm khi chưa có kỹ sư kết cấu xem tận nơi và chưa có ý kiến của đơn vị quản lý. Nhiều trường hợp câu trả lời là không được đục.

Lát gạch mới đè lên gạch cũ trong căn tập thể có ổn không?

Lát đè làm tăng tải trên sàn đã già và nâng cao độ, ảnh hưởng cửa và độ dốc thoát nước. Với khu ướt thì gần như nên bóc gạch cũ để chống thấm lại. Khu khô có thể cân nhắc sàn nhẹ như sàn gỗ công nghiệp có lớp lót, sau khi hỏi kỹ sư về sàn.

Làm sao để không thấm xuống căn tầng dưới khi sửa nhà vệ sinh?

Bóc lớp hoàn thiện cũ, xử lý chống thấm toàn sàn và lật lên chân tường, làm kỹ quanh cổ ống xuyên sàn, rồi ngâm thử nước vài ngày trước khi lát. Mời người ở căn dưới xem trần nhà họ trước và sau khi ngâm thử để cùng xác nhận.

Muốn tăng công suất điện cho căn tập thể thì hỏi ở đâu?

Đường điện vào căn thường đi qua trục chung và công tơ do điện lực quản lý. Nên hỏi điện lực khu vực về khả năng tăng công suất trước khi lắp thêm điều hoà, bếp từ, bình nóng lạnh. Dây và tủ điện trong căn thì thay bởi thợ điện có chuyên môn.

Khu tập thể sắp được cải tạo thì có nên sửa căn hộ không?

Nên sửa những gì giúp ở an toàn trong thời gian chờ như điện, nước, chống thấm khu ướt, và hạn chế đầu tư sâu vào kết cấu hay hoàn thiện đắt tiền. Thời gian chờ có thể kéo dài nhiều năm nên đừng bỏ mặc những hư hỏng gây nguy hiểm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138