ChinhTrang.comChỉnh Trang
Đánh giá nhà cũ trước khi cải tạo

Nhà mua lại không có bản vẽ: cách dựng lại hiện trạng trước khi sửa

Nhà mua lại không có bản vẽ thì cần đo vẽ hiện trạng trước khi cải tạo: tự đo những gì, thuê ai đo kết cấu, dò đường điện nước âm và gom giấy tờ cũ thế nào.

Two people stretching a long measuring tape across an empty ground floor of an old narrow Vietnamese townhouse, bare walls, bright side window light, overhead view from the stair landing

Nhà mua lại mà không có bản vẽ thì trước khi cải tạo cần dựng lại bản vẽ hiện trạng: mặt bằng từng tầng có kích thước, vị trí cột, dầm, tường chịu lực, hướng sàn, cầu thang, cùng sơ đồ đường điện, cấp thoát nước và bể phốt. Chủ nhà tự đo được phần kích thước và ghi chép; phần xác định kết cấu và đường ống âm nên để kỹ sư, thợ có thiết bị dò làm.

Không có bản vẽ là tình trạng rất phổ biến với nhà phố, nhà tập thể, nhà cấp 4 đã qua nhiều đời chủ. Bài này hướng dẫn trình tự gom thông tin, tự đo, thuê đo và những chỗ hay sai khiến việc cải tạo về sau gặp bất ngờ.

Bản vẽ hiện trạng dùng để làm gì

Bản vẽ hiện trạng là tấm bản đồ của chính ngôi nhà đang đứng đó, khác với bản vẽ thiết kế ban đầu nếu có. Nó cần cho ít nhất bốn việc trong một đợt cải tạo. Thứ nhất, để kỹ sư biết hệ chịu lực đang đi thế nào, cột nằm đâu, dầm chạy hướng nào, tường nào gánh sàn. Thứ hai, để thiết kế mặt bằng mới mà không đụng vào những chỗ không được đụng. Thứ ba, để nhà thầu bóc khối lượng và báo giá sát. Thứ tư, để làm hồ sơ xin phép nếu hạng mục cải tạo thuộc diện phải xin.

Không có bản vẽ, mọi bên đều phải đoán. Kiến trúc sư vẽ phương án đẹp trên giấy rồi ra hiện trường mới biết chỗ định bỏ tường có cột nằm trong. Thợ điện đục tường để đi dây mới cắt trúng ống nước cũ. Nhà thầu báo giá theo m² ước lượng, đến lúc làm thì khối lượng lệch. Mỗi lần đoán sai là một lần phát sinh tiền và thời gian.

Với nhà mua lại, bản vẽ hiện trạng còn giúp đối chiếu diện tích thực tế với diện tích ghi trên giấy chứng nhận, phát hiện phần cơi nới, gác lửng, mái che làm thêm mà người bán có thể không nói rõ. Thông tin này quan trọng cho cả kế hoạch cải tạo lẫn các thủ tục giấy tờ về sau.

Gom thông tin trước khi đo

Trước khi cầm thước, hãy tìm mọi nguồn có thể cho biết ngôi nhà đã được xây và sửa thế nào. Những nguồn thường có ích:

  • Hỏi chủ cũ hoặc người môi giới về năm xây, năm sửa lớn, ai làm, có từng nâng tầng, đổ thêm sàn, dời nhà vệ sinh, làm lại mái không.
  • Xem hồ sơ nhà đất: giấy chứng nhận thường có sơ đồ thửa đất và có khi có sơ đồ nhà với kích thước bao ngoài; giấy phép xây dựng cũ nếu còn có thể kèm bản vẽ.
  • Hỏi hàng xóm lâu năm, nhất là nhà hai bên có tường chung: họ thường nhớ nhà này xây cùng đợt với nhà nào, từng sửa những gì, có ngập không.
  • Tìm ảnh cũ của nhà trên các trang rao bán, ảnh gia đình người cũ để lại, giúp biết trước đây tường, cửa nằm đâu.
  • Nếu nhà thuộc khu tập thể, chung cư cũ, hỏi ban quản lý hoặc tổ dân phố về bản vẽ chung của khối nhà, vị trí đường ống chung, trục cấp thoát nước.
  • Hỏi UBND xã, phường nơi có nhà xem có lưu hồ sơ cấp phép xây dựng của căn nhà hay không.

Ghi lại nguồn của từng thông tin. Thông tin từ giấy tờ chính thức đáng tin hơn lời kể, nhưng lời kể của người ở lâu thường cho biết những thay đổi chưa bao giờ được ghi vào giấy tờ.

Chủ nhà tự đo những gì

Phần đo kích thước mặt bằng chủ nhà tự làm được với thước cuộn hoặc thước đo khoảng cách bằng tia sáng, một người phụ và một tập giấy kẻ ô. Đi từng tầng, vẽ phác hình dạng các phòng trước, rồi đo và ghi kích thước: chiều dài, chiều rộng từng phòng, độ dày tường ở mỗi cửa đi, vị trí và kích thước cửa đi, cửa sổ, chiều cao từ sàn tới trần, từ sàn tới mặt dưới dầm.

Một mẹo quan trọng là đo đường chéo của mỗi phòng. Nhà cũ ít khi vuông góc hoàn hảo; hai đường chéo lệch nhau cho biết phòng hình bình hành, chuyện ảnh hưởng tới việc lát gạch, đặt tủ âm tường. Đo cả kích thước bao ngoài của nhà rồi cộng các phòng bên trong và độ dày tường xem có khớp không; lệch nhiều là có chỗ đo sai hoặc có khoảng trống, hộp kỹ thuật bị che.

Ghi lại những gì nhìn thấy: chỗ tường dày bất thường thường có cột bên trong, chỗ trần có gờ thường là dầm, chỗ sàn có nắp thăm thường là bể phốt hoặc hố ga. Đánh dấu vị trí ổ cắm, công tắc, đèn, vòi nước, phễu thoát sàn, đồng hồ điện nước. Chụp ảnh mỗi bức tường thẳng góc và đánh số theo bản phác.

Đừng cố đo những gì không nhìn thấy bằng cách khoan thử hay đục thử. Phần đó để người chuyên môn.

Phần cần người chuyên môn: kết cấu và đường ống âm

Xác định chính xác hệ kết cấu là việc của kỹ sư. Nhà cũ có thể là khung bê tông cốt thép có cột dầm, có thể là tường gạch chịu lực không cột, có thể lai cả hai do cơi nới nhiều đợt. Với nhà tường chịu lực, bức tường nào gánh sàn quyết định việc bỏ tường nào được, không bỏ tường nào. Kỹ sư sẽ quan sát, có khi đục kiểm tra có kiểm soát ở vài điểm, dùng thiết bị dò thép để xác định vị trí và hướng thép trong sàn, dầm.

Đường điện và ống nước đi âm tường, âm sàn cũng không đoán được bằng mắt. Thợ điện, thợ nước có thiết bị dò có thể vạch ra tuyến dây, tuyến ống chính; với ống thoát, có thể dùng nước màu hoặc camera nội soi ống để biết hướng thoát và chỗ nối. Bể phốt nhà cũ đôi khi nằm dưới sàn nhà vệ sinh, dưới gầm cầu thang hoặc ngoài hẻm, cần xác định trước khi tính dời nhà vệ sinh.

Khi thuê, hãy yêu cầu kết quả thể hiện lên chính bản phác mặt bằng của mình hoặc một bản vẽ sạch có kích thước, kèm ảnh. Kết quả chỉ nói miệng hoặc chỉ là vài tấm ảnh rời sẽ khó dùng khi thiết kế và thi công.

Một bộ hồ sơ hiện trạng đủ dùng gồm gì

Bộ hồ sơ không cần đẹp như bản vẽ thiết kế, nhưng cần đủ những phần sau để các bên làm việc trên cùng một nền thông tin:

PhầnNội dungAi làm
Mặt bằng từng tầngKích thước phòng, tường, cửa, chiều cao, đường chéoChủ nhà tự đo hoặc thuê đo
Sơ đồ kết cấuVị trí cột, dầm, tường chịu lực, hướng sàn, loại sànKỹ sư kết cấu
Sơ đồ điệnTủ điện, tuyến dây chính, ổ cắm, đèn, công tắcThợ điện có thiết bị dò
Sơ đồ cấp thoát nướcĐồng hồ, bồn, bơm, tuyến ống cấp, ống thoát, hố ga, bể phốtThợ nước, có khi dùng camera ống
Ảnh hiện trạngMỗi bức tường, trần, sàn, chỗ hư hỏng, đánh số theo mặt bằngChủ nhà
Ghi chú lịch sửNăm xây, các đợt sửa, nguồn thông tinChủ nhà gom

Lưu bộ hồ sơ này ở cả bản giấy và bản số. Sau khi cải tạo, cập nhật lại thành bản vẽ hoàn công để lần sửa sau không phải đo lại từ đầu.

Những chỗ hay sai khi dựng hiện trạng

Dù đo cẩn thận, có vài chỗ thường bị bỏ sót hoặc hiểu sai, gây phiền phức khi thi công:

  • Tường giả và vách ốp: một mảng tường trông dày có thể là vách thạch cao ốp che đường ống, hoặc ngược lại, một vách mỏng có thể che một cột.
  • Trần giả che dầm: trần thạch cao hạ thấp khiến không thấy dầm; đo chiều cao trần không cho biết chiều cao thông thuỷ thật khi tháo trần.
  • Cốt nền lệch giữa các phòng: nhà cũ hay có phòng cao phòng thấp do nâng nền từng phần; ghi cốt từng phòng so với một mốc chung.
  • Tường chung với nhà bên: không biết tường thuộc nhà nào, chung hay riêng, dẫn tới tranh cãi khi đục, khoan, chống thấm.
  • Phần cơi nới: ban công đã bao thành phòng, sân thượng có mái che, gác lửng làm sau, cần ghi rõ để biết phần nào nằm ngoài hồ sơ pháp lý.
  • Đường ống chung ở nhà tập thể: ống đứng thoát nước, cấp nước chung đi xuyên căn hộ, không được dời hay cắt tuỳ tiện.

Những chỗ này nên được đánh dấu bằng màu khác trên bản phác, kèm chữ "chưa chắc" cho tới khi xác nhận. Một bản vẽ trung thực về những gì chưa biết có ích hơn một bản vẽ trông đầy đủ nhưng đoán bừa.

Lịch làm việc gợi ý từ lúc nhận nhà tới lúc có bộ hiện trạng

Với một nhà phố hai, ba tầng mới mua về, trình tự dưới giúp có đủ thông tin mà không tốn thời gian chờ đợi giữa các bên:

  1. Ngay khi nhận nhà, lúc nhà còn trống đồ: chụp ảnh toàn bộ, đi một vòng ghi chép dấu hiệu hư hỏng theo thứ tự từ nền lên mái.
  2. Trong tuần đầu: gom giấy tờ, hỏi chủ cũ và hàng xóm, tự đo mặt bằng từng tầng và vẽ phác có kích thước.
  3. Tuần thứ hai: mời kỹ sư kết cấu khảo sát trên bản phác của mình; nếu có dấu hiệu nặng hoặc định nâng tầng, bàn luôn chuyện kiểm định.
  4. Song song: mời thợ điện, thợ nước dò tuyến chính, xác định bể phốt, hố ga, đồng hồ, ghi lên cùng bản phác.
  5. Gộp tất cả thành một bộ hồ sơ hiện trạng, đánh dấu những chỗ còn chưa chắc.
  6. Mang bộ hồ sơ đi làm việc với người thiết kế và lấy báo giá từ hai, ba nhà thầu trên cùng một nền thông tin.

Nhà trống đồ là thời điểm đo vẽ và dò tìm dễ nhất. Nhiều gia đình dọn đồ vào ở tạm rồi mới tính sửa, khi đó tủ, giường che hết chân tường, ổ cắm, và việc khảo sát mất gấp đôi thời gian. Nếu có thể, hãy làm xong bộ hiện trạng trước khi chuyển đồ vào.

Câu hỏi thường gặp

Nhà không có bản vẽ thì có cải tạo được không?

Được, nhưng nên dựng lại bản vẽ hiện trạng trước. Chủ nhà tự đo kích thước và chụp ảnh, còn phần kết cấu và đường ống âm nên để kỹ sư, thợ có thiết bị dò xác định. Có hiện trạng rồi mới thiết kế, báo giá và xin phép nếu cần.

Tự đo vẽ hiện trạng nhà cần những dụng cụ gì?

Thước cuộn hoặc thước đo khoảng cách bằng tia sáng, giấy kẻ ô, bút chì, điện thoại để chụp ảnh và một người phụ. Đo kích thước phòng, độ dày tường, cửa, chiều cao, đường chéo, và đánh dấu vị trí ổ cắm, vòi nước, phễu thoát.

Làm sao biết bức tường nào là tường chịu lực khi không có bản vẽ?

Không nên tự đoán. Kỹ sư kết cấu sẽ quan sát, đục kiểm tra có kiểm soát ở vài điểm và dùng thiết bị dò thép để xác định hệ chịu lực. Với nhà tường gạch chịu lực, nhiều bức tường bên trong cũng gánh sàn.

Có cách nào tìm đường dây điện, ống nước âm tường không?

Thợ điện và thợ nước có thiết bị dò có thể vạch tuyến dây, tuyến ống chính. Với ống thoát có thể dùng nước màu hoặc camera nội soi để biết hướng và chỗ nối. Yêu cầu kết quả thể hiện lên bản vẽ mặt bằng kèm ảnh.

Có thể tìm lại bản vẽ cũ của nhà ở đâu?

Hỏi chủ cũ, xem giấy chứng nhận và giấy phép xây dựng cũ nếu còn, hỏi UBND xã, phường nơi có nhà về hồ sơ cấp phép đã lưu. Nhà tập thể, chung cư cũ có thể hỏi ban quản lý về bản vẽ chung của khối nhà.

Diện tích đo thực tế lệch với giấy chứng nhận thì sao?

Ghi lại cả hai con số và tìm nguyên nhân: đo sai, phần cơi nới, hay cách tính khác nhau. Nếu lệch đáng kể hoặc có phần chưa được công nhận, nên hỏi UBND xã, phường và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi cải tạo phần đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138