Vừa ở vừa nâng tầng là làm được với nhiều nhà phố, nếu gia đình chấp nhận dọn ra ngoài trong vài giai đoạn ngắn nguy hiểm nhất, thầu có phương án che mưa ngay khi dỡ mái, và khu sinh hoạt được tách hẳn khỏi lối đi của vật liệu, thợ thuyền. Những rủi ro lớn nhất không nằm ở tiếng ồn hay bụi, mà ở nước mưa tràn xuống khi mái đã mở, vật rơi qua lỗ sàn, và điện chập do dây tạm.
Bài này giúp chủ nhà lên kế hoạch ở trong nhà suốt quá trình nâng tầng: giai đoạn nào nên tạm lánh, che chắn thế nào, bảo vệ đồ đạc ra sao và những điều nên ghi vào hợp đồng với thầu. Những đề xuất ở đây là kinh nghiệm chung; biện pháp an toàn cụ thể phải do thầu và kỹ sư lập cho từng công trình.
Có nên ở lại trong nhà khi đang nâng tầng
Nhiều gia đình chọn ở lại vì không có chỗ ở tạm, vì tầng trệt đang buôn bán, hoặc vì muốn tự trông coi công trình. Ở lại giúp tiết kiệm chi phí thuê nhà và theo dõi sát tiến độ, nhưng đổi lại phải chịu ồn, bụi, mất riêng tư và một số rủi ro an toàn. Quyết định nên dựa trên thành phần gia đình và quy mô công việc.
Gia đình có trẻ sơ sinh, người già yếu, người bệnh hô hấp thì nên cân nhắc nghiêm túc việc tạm lánh trong những giai đoạn bụi và ồn nhất, hoặc cả quá trình. Gia đình toàn người trưởng thành, đi làm cả ngày, thì việc ở lại dễ chịu hơn. Nhà có kinh doanh ở tầng trệt cần tính thêm an toàn cho khách ra vào.
Quy mô cũng quan trọng. Nâng một tầng nhẹ bằng khung thép, thời gian ngắn, ít ướt, thì ở lại khá khả thi. Nâng hai tầng bê tông kèm gia cố móng, phải đục phá trong nhà, thì gần như cả nhà sẽ bị xáo trộn, việc ở lại có thể kéo dài thời gian thi công vì thợ phải làm vòng tránh người ở.
Chia giai đoạn: lúc nào nên tạm lánh
Bảng dưới gợi ý mức độ ảnh hưởng của các giai đoạn thường gặp khi nâng tầng nhà phố. Thứ tự và thời gian thực tế tuỳ công trình, nên hỏi thầu lịch cụ thể.
| Giai đoạn | Ảnh hưởng tới người ở | Gợi ý |
|---|---|---|
| Gia cố móng, đục trong nhà | Rất nhiều bụi, ồn, nền nhà bị đào | Nên tạm lánh hoặc dồn sinh hoạt lên tầng trên |
| Dỡ mái, mở sàn mái | Nguy cơ dột, vật rơi, ồn | Dọn khỏi tầng trên cùng, che chắn kỹ |
| Dựng khung, đổ sàn tầng mới | Ồn, nước bê tông có thể rỉ xuống | Không ở tầng ngay dưới khi đổ bê tông |
| Xây tường, làm mái mới | Ồn vừa, bụi vữa | Ở được nếu lối đi tách riêng |
| Điện nước, hoàn thiện tầng mới | Ít ảnh hưởng, đôi lúc cắt điện nước | Ở được, thống nhất giờ cắt |
| Sơn, vệ sinh cuối | Mùi sơn, bụi mịn | Thông gió tốt, người nhạy cảm nên tránh vài ngày |
Biết trước giai đoạn nào nặng giúp gia đình sắp xếp chỗ ở tạm ngắn ngày thay vì phải dọn đi suốt cả quá trình.
Che mưa khi mái đã dỡ: phương án tạm phải có trước
Mái tạm dựng trước khi dỡ mái cũ. Với khung thép hoặc giàn giáo, có thể dựng một mái bạt hoặc tôn tạm cao hơn khu thi công, rồi mới dỡ mái cũ bên dưới. Cách này tốn thêm nhưng an toàn nhất trong mùa mưa.
Dỡ từng phần. Không dỡ toàn bộ mái một lúc; dỡ phần nào làm phần đó, cuối ngày che kín bằng bạt căng, có nẹp giữ và độ dốc cho nước chảy ra ngoài.
Che sàn mái đã mở. Sàn bê tông cũ khi bóc lớp chống thấm là mất khả năng chống nước. Phải phủ bạt, chặn mép và kiểm tra trần tầng dưới sau mỗi trận mưa.
Theo dõi dự báo thời tiết. Lên lịch dỡ mái, đổ bê tông vào những ngày ít mưa, tránh mùa bão. Thầu nên có người trực che chắn khi mưa bất ngờ, kể cả ban đêm.
Phân định trách nhiệm. Ghi rõ trong hợp đồng: nếu nước tràn xuống do che chắn không đạt, ai chịu chi phí sửa trần, đồ đạc hư hỏng.
Bảo vệ đồ đạc và các tầng bên dưới
Bụi xây dựng mịn len vào mọi khe, nước xi măng làm hỏng sàn gỗ, đồ điện tử. Chuẩn bị trước giúp tránh mất mát âm thầm.
- Dọn hết đồ khỏi tầng trên cùng và lòng cầu thang trước khi khởi công; đồ giá trị, giấy tờ quan trọng gửi nơi khác.
- Bọc đồ đạc còn lại bằng màng nilon, dán kín mép; đồ điện tử nên cất trong thùng có nắp.
- Phủ sàn gỗ, sàn đá bằng tấm bìa cứng hoặc tấm bảo vệ, dán băng keo giấy để không để lại vết.
- Dán kín khe cửa các phòng không dùng, chặn bụi từ lòng cầu thang.
- Che trần thạch cao, đèn trần ở tầng ngay dưới khu thi công, vì đây là chỗ dễ bị nước rỉ và rung rơi.
- Chụp ảnh hiện trạng các tầng trước khi khởi công làm căn cứ khi có hư hại.
Đừng ngại yêu cầu thầu vệ sinh lối đi chung mỗi cuối ngày. Bụi tích tụ vài tuần sẽ khó lau sạch hơn nhiều.
An toàn cho người trong nhà, nhất là trẻ nhỏ và người già
Tách lối đi. Nếu được, vật liệu và thợ đi theo một đường riêng như giàn giáo ngoài, tời kéo vật liệu, không đi qua phòng khách, phòng ngủ. Cầu thang chung thì thống nhất giờ thợ dùng.
Chặn khu nguy hiểm. Lỗ sàn đang mở, đầu cầu thang lên tầng thi công, khu để vật liệu phải có rào, cửa chặn. Trẻ nhỏ không được lên tầng đang làm, kể cả khi thợ nghỉ.
Vật rơi. Khu vực ngay dưới chỗ đang thi công trên mái, quanh giàn giáo phía trước nhà cần che lưới và hạn chế người đứng. Cửa ra vào nên có mái che tạm.
Không khí trong nhà. Mở thông gió ở tầng sinh hoạt, đóng kín phía thi công. Người có bệnh hô hấp nên đeo khẩu trang lọc bụi khi đi qua khu bụi và hạn chế ở nhà vào giai đoạn đục phá.
Phòng cháy. Hàn cắt thép sinh tia lửa; thầu phải có bình chữa cháy tại chỗ, dọn vật dễ cháy quanh khu hàn. Gia đình cất bình gas, xăng xa khu thi công.
Điện, nước và vệ sinh khi công trình ở ngay trên đầu
Thi công thường cần cắt điện để đấu nối, cắt nước để làm đường ống mới, có lúc phải tạm ngừng dùng nhà vệ sinh tầng trên. Hãy yêu cầu thầu báo trước giờ cắt, thời gian dự kiến, để gia đình chủ động trữ nước, sạc thiết bị, sắp xếp sinh hoạt.
Điện thi công nên đi từ một tủ điện tạm có aptomat chống giật riêng, không cắm chung với ổ điện sinh hoạt, không kéo dây qua chỗ ẩm, chỗ người qua lại. Việc đấu nối do thợ điện có chuyên môn làm. Chủ nhà nên kiểm tra định kỳ để không có dây điện tạm vắt qua khu sinh hoạt, đặc biệt nơi trẻ nhỏ chơi.
Về vệ sinh, thợ cần chỗ vệ sinh riêng, không dùng chung nhà vệ sinh của gia đình nếu có thể. Nếu bắt buộc dùng chung, thống nhất cách giữ sạch. Rác xây dựng, xà bần phải được thu gom gọn, chở đi theo lịch, không để chặn lối đi hay tràn ra vỉa hè trước nhà, vì việc này dễ bị nhắc nhở hoặc xử phạt về vệ sinh môi trường.
Dấu hiệu bất thường cần báo ngay cho thầu và kỹ sư
Người ở trong nhà là người thấy sớm nhất những thay đổi ở các tầng dưới. Khi gặp các dấu hiệu sau, hãy chụp ảnh, ghi giờ và báo ngay, đừng chờ tới buổi nghiệm thu.
- Vết nứt mới xuất hiện ở trần, tường, nhất là vết nứt xiên hoặc nứt chạy dọc dầm, cột ở tầng ngay dưới khu thi công.
- Cửa đi, cửa sổ đang đóng mở bình thường bỗng bị kẹt, lệch khung.
- Sàn hoặc trần phát ra tiếng răng rắc, rung bất thường khi thợ đổ vật liệu, tập kết gạch đá trên tầng.
- Cây chống dưới sàn đang đổ bê tông bị nghiêng, lún hoặc có người tự ý tháo sớm.
- Nước rỉ ra từ trần kèm vệt gỉ nâu, chỗ ổ cắm, công tắc bị ẩm.
- Nhà bên báo có vết nứt, nước thấm mới từ phía tường giáp ranh.
Với các dấu hiệu liên quan tới kết cấu, nên yêu cầu tạm dừng phần việc liên quan cho tới khi kỹ sư kết cấu kiểm tra. Vài giờ dừng lại an toàn hơn nhiều so với việc cố làm tiếp trên một kết cấu đang có vấn đề. Tập kết vật liệu nặng như gạch, xi măng, sắt thép trên sàn cũ cũng phải theo vị trí kỹ sư cho phép, không chất dồn một chỗ cho tiện.
Những điều nên ghi vào hợp đồng với thầu
Ở lại trong nhà trong lúc thi công cần nhiều thoả thuận hơn so với giao nhà trống. Các điều khoản sau giúp cả hai bên rõ trách nhiệm.
- Biện pháp che mưa cho từng giai đoạn, ai chịu trách nhiệm khi nước tràn xuống gây hư hại.
- Giờ làm việc, giờ được gây ồn lớn, ngày nghỉ, phù hợp quy định địa phương và sinh hoạt gia đình.
- Lối đi của thợ và vật liệu, khu vực gia đình được dùng, khu vực cấm.
- Lịch cắt điện nước báo trước, thời gian tối đa mỗi lần.
- Trách nhiệm vệ sinh hằng ngày và dọn dẹp cuối giai đoạn.
- Biện pháp an toàn: rào chắn, lưới chống rơi, bình chữa cháy, tủ điện tạm.
- Cách xử lý khi có hư hại đồ đạc, kết cấu tầng dưới: lập biên bản, sửa chữa, khấu trừ.
Phần hợp đồng cải tạo, điều khoản phát sinh được bàn kỹ hơn trong danh mục thuê nhà thầu và thi công của trang. Khi có tranh chấp nghiêm trọng về thiệt hại, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Nâng tầng mất bao lâu thì gia đình nên tính chuyện ở tạm?
Thời gian tuỳ quy mô, vật liệu và thời tiết. Thay vì tính cả quá trình, nên hỏi thầu lịch từng giai đoạn và chỉ tạm lánh trong những đợt nặng như gia cố móng, dỡ mái, đổ bê tông. Như vậy chi phí ở tạm thấp hơn.
Thầu bảo không cần mái tạm, chỉ cần che bạt có ổn không?
Che bạt có thể đủ nếu dỡ từng phần, làm nhanh và không vào mùa mưa lớn. Nếu dỡ cả mái và thời gian dài, mái tạm an toàn hơn. Quan trọng là ghi rõ trách nhiệm khi nước tràn xuống gây hư hại vào hợp đồng.
Bụi xây dựng có ảnh hưởng sức khoẻ trẻ nhỏ không?
Bụi mịn từ đục phá, cắt gạch có thể gây kích ứng đường hô hấp, nhất là với trẻ nhỏ, người già và người có bệnh nền. Nên hạn chế để trẻ ở nhà trong giai đoạn đục phá. Nếu trẻ ho kéo dài, khó thở, hãy đưa trẻ đi khám bác sĩ.
Có nên để tầng trệt vẫn kinh doanh trong lúc nâng tầng không?
Có thể, nếu có mái che tạm trước cửa, lưới chống rơi và lối đi riêng cho thợ. Cần tính tới an toàn của khách, bụi bám hàng hoá và những ngày phải đóng cửa khi đổ bê tông hoặc dỡ mái.
Nước bê tông rỉ xuống làm hỏng trần thạch cao tầng dưới thì ai chịu?
Nên thống nhất trong hợp đồng từ trước: thầu chịu trách nhiệm che chắn và sửa chữa hư hại do thi công. Khi xảy ra, lập biên bản có ảnh ngay, đề nghị thầu khắc phục theo thoả thuận.
Thợ làm cả buổi tối có được không?
Thi công gây ồn vào giờ nghỉ ngơi có thể vi phạm quy định về trật tự, tiếng ồn khu dân cư và làm phiền hàng xóm. Hãy thống nhất giờ làm với thầu, tham khảo quy định địa phương và báo trước cho nhà bên nếu có ngày phải làm muộn.