ChinhTrang.comChỉnh Trang
Thuê nhà thầu và thi công cải tạo

Hợp đồng cải tạo nhà: điều khoản phát sinh, phần ẩn sau tường và tiến độ

Hợp đồng cải tạo nhà cũ cần thêm gì so với xây mới: phụ lục hạng mục, điều khoản phần ẩn sau tường, quy trình duyệt phát sinh, tiến độ và trách nhiệm hư hại.

Homeowner and contractor sitting across a low plastic table in a stripped ground floor of an old Vietnamese house, blank sheets and two pens between them, warm window light, side view at table height

Hợp đồng cải tạo nhà cũ cần ba thứ mà hợp đồng xây mới thường không chú trọng: một phụ lục hạng mục ghi rõ làm gì và không làm gì, một điều khoản về phần ẩn sau tường (gặp thứ ngoài dự kiến thì dừng, báo, thống nhất rồi mới làm), và một quy trình duyệt phát sinh bằng văn bản có giá trước khi thi công. Thêm vào đó là tiến độ có điều kiện gia hạn rõ ràng và trách nhiệm khi làm hư hại tài sản trong nhà hoặc nhà bên cạnh.

Bài này đi qua từng nhóm điều khoản theo góc nhìn của chủ nhà, kèm những câu chữ thường dùng để diễn đạt. Đây là nguyên lý chung; hợp đồng cụ thể nên đối chiếu Bộ luật Dân sự và quy định hiện hành về hợp đồng xây dựng, và khi giá trị lớn hoặc có điều chưa rõ, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Hợp đồng cải tạo khác hợp đồng xây mới ở đâu

Hợp đồng xây nhà mới có một chỗ dựa vững: bộ bản vẽ thiết kế. Khối lượng tính từ bản vẽ, phát sinh chủ yếu đến từ việc chủ nhà đổi ý. Cải tạo thì không có chỗ dựa đó trọn vẹn. Bản vẽ hiện trạng nếu có cũng chỉ mô tả được phần nhìn thấy, còn phần sau lớp vữa, dưới lớp gạch, trên trần thạch cao thì thầu và chủ nhà cùng đoán.

Vì vậy hợp đồng cải tạo phải trả lời trước câu hỏi: khi đục ra gặp thứ khác dự kiến thì ai quyết, tính tiền thế nào, tiến độ có được lùi không. Nếu không có câu trả lời trên giấy, mỗi lần gặp chuyện là một lần thương lượng giữa lúc công trình đang dở, thợ đang chờ, và chủ nhà ở thế yếu vì không thể để nhà mình nằm đó.

Một khác biệt nữa là cải tạo đụng tới tài sản đang có: đồ đạc trong nhà, nhà bên cạnh, tường chung, mái hắt. Hợp đồng cần ghi trách nhiệm che chắn và bồi thường khi làm hư hại, điều mà công trình trên đất trống ít khi phải nghĩ đến.

Phạm vi việc: phụ lục hạng mục và danh sách không bao gồm

Phần thân hợp đồng thường ngắn; phần quan trọng nhất là phụ lục hạng mục. Một phụ lục dùng được nên có:

  • Từng hạng mục theo tầng hoặc theo khu vực, mô tả việc làm, khối lượng ước tính và đơn vị tính.
  • Chủng loại vật tư chính hoặc tiêu chí vật tư (loại ống, cỡ dây, độ dày lớp chống thấm), không chỉ ghi loại tốt.
  • Những thứ cần giữ lại và tháo cẩn thận: cửa gỗ cũ, gạch bông, cầu thang, thiết bị còn dùng.
  • Danh sách không bao gồm: thiết bị vệ sinh, đèn, bếp, nội thất rời, phí xin phép, phí kỹ sư độc lập, chi phí điện nước sinh hoạt trong lúc thi công nếu chưa thoả thuận.
  • Bản vẽ hoặc sơ đồ kèm theo cho điện nước và những thay đổi mặt bằng, dù chỉ là bản vẽ tay có kích thước.
  • Ghi chú những hạng mục mới ước lượng khối lượng và cách đo lại khi thi công.

Phụ lục càng cụ thể thì tranh luận về sau càng ít. Một câu như làm lại nhà vệ sinh tầng hai có thể hiểu là chỉ thay gạch, cũng có thể hiểu là đục bỏ toàn bộ, làm lại chống thấm, đổi ống và thiết bị. Khoảng cách giữa hai cách hiểu đó chính là nguồn của phần lớn tranh chấp.

Điều khoản phần ẩn sau tường: chưa biết thì thoả thuận cách xử lý

Không ai biết trước sau lớp vữa có gì, nhưng hai bên có thể thoả thuận trước cách xử lý khi gặp. Một điều khoản thường dùng có ý như sau: khi tháo dỡ phát hiện hư hỏng không thấy được lúc khảo sát, như thép gỉ, dầm mục, ống nước hỏng, mối mọt, bên thi công dừng phần việc liên quan, chụp ảnh, báo chủ nhà trong ngày và đề xuất phương án kèm chi phí; chỉ thi công khi chủ nhà đồng ý bằng văn bản hoặc tin nhắn.

Với hư hỏng liên quan kết cấu, điều khoản nên ghi thêm: phương án xử lý phải có ý kiến của kỹ sư kết cấu. Điều này bảo vệ cả hai bên: chủ nhà không bị đặt trước việc đã rồi, thầu không phải gánh trách nhiệm một mình cho quyết định kỹ thuật vượt quá phạm vi của họ.

Một số hợp đồng ghi sẵn đơn giá cho những việc hay gặp ở nhà cũ, như đơn giá thay một mét dài ống, đơn giá xử lý một mét vuông bê tông lộ thép, để khi gặp thì chỉ cần đo khối lượng. Cách này giúp tránh thương lượng lại từ đầu, nhưng vẫn cần đo khối lượng có hai bên xác nhận.

Phát sinh: ai đề nghị, ai duyệt, tính giá thế nào

Phát sinh trong cải tạo gần như chắc chắn có. Thứ cần kiểm soát là quy trình, không phải cố cho bằng không. Một quy trình gọn có thể ghi vào hợp đồng như sau:

  1. Bất kỳ việc nào ngoài phụ lục, do chủ nhà muốn thêm hay do hiện trạng buộc phải làm, đều được ghi thành một phiếu phát sinh có số thứ tự.
  2. Phiếu ghi mô tả việc, lý do, khối lượng, đơn giá, tổng tiền và ảnh hưởng tới tiến độ tính bằng ngày.
  3. Chủ nhà duyệt hoặc từ chối trong một thời hạn ngắn đã thoả thuận; quá hạn mà phần việc đó cản các việc khác thì ghi nhận lý do chậm cho bên nào.
  4. Không có phiếu được duyệt thì không thanh toán, kể cả khi việc đã làm, trừ trường hợp khẩn cấp để bảo đảm an toàn có báo ngay.
  5. Đơn giá phát sinh lấy theo đơn giá trong phụ lục nếu có hạng mục tương tự; nếu chưa có thì thoả thuận trước khi làm.
  6. Cuối mỗi đợt thanh toán, cộng dồn các phiếu phát sinh đã duyệt để cả hai bên cùng nhìn thấy tổng.

Phiếu phát sinh không cần mẫu cầu kỳ; một trang viết tay có chữ ký hai bên hoặc một tin nhắn có ảnh và xác nhận đều có giá trị ghi nhận. Điều quan trọng là có trước khi làm, không phải dựng lại sau khi công trình xong.

Tiến độ và những lý do được gia hạn

Mốc chính thay vì một ngày kết thúc. Ghi ngày bắt đầu, các mốc như xong tháo dỡ, xong kết cấu, xong điện nước âm, xong hoàn thiện. Mốc giúp nhận ra chậm sớm, chứ không đợi tới ngày cuối mới biết.

Lý do được gia hạn ghi rõ. Thời tiết làm không được với hạng mục ngoài trời, phát sinh đã duyệt có kèm số ngày, chủ nhà chậm chọn vật tư hay chậm duyệt, thời gian chờ giấy phép nếu có. Những lý do không có trong danh sách thì không tự động được lùi.

Chế tài chậm tiến độ ở mức hợp lý. Phạt chậm quá nặng khiến thầu ép tiến độ, làm ẩu; quá nhẹ thì không có tác dụng. Mức phạt và giới hạn tối đa nên được thoả thuận và đối chiếu quy định hiện hành về phạt vi phạm hợp đồng.

Thời gian chờ kỹ thuật không được cắt. Thời gian chờ bê tông đạt cường độ, ngâm thử nước chống thấm, vữa khô trước khi sơn nên ghi là thời gian tối thiểu, không bị ép rút ngắn để kịp mốc.

Trách nhiệm với đồ đạc trong nhà và nhà bên cạnh

Cải tạo khi nhà còn đồ đạc hoặc gia đình còn ở thì hợp đồng nên ghi rõ: khu vực nào thầu được dùng, đồ nào thầu phải che phủ, đồ nào chủ nhà tự dọn. Hư hại do thi công gây ra với những thứ đã thống nhất che chắn thì thầu chịu sửa hoặc bồi thường.

Với nhà bên cạnh, nên có biên bản hiện trạng chung trước khi khởi công: chụp ảnh tường chung, trần, các vết nứt sẵn có của nhà bên, có sự chứng kiến của chủ nhà bên. Hợp đồng ghi thầu chịu trách nhiệm che chắn, chống rơi vật liệu và bồi thường hư hại do thi công gây ra. Nếu không có biên bản hiện trạng, mọi vết nứt bên nhà hàng xóm sau đó đều dễ bị quy cho công trình của bạn.

Nếu công việc có rủi ro lớn với nhà bên, như đào móng sát ranh hay nâng tầng trên tường chung, nên hỏi thầu có mua bảo hiểm cho công trình và bên thứ ba hay không, và ghi vào hợp đồng.

Người đại diện, kênh trao đổi và nhật ký công trình

Rất nhiều tranh chấp cải tạo bắt đầu từ một câu nói ở công trình: thợ cả bảo làm thêm cái này cho tiện, chủ nhà gật đầu, tới lúc thanh toán thì hai bên nhớ khác nhau về giá. Hợp đồng nên ghi rõ mỗi bên có ai là người đại diện được quyền quyết định phát sinh và nghiệm thu. Thợ đang làm ở công trình thường không phải người có quyền chốt giá thay cho thầu, và người nhà đến xem hộ cũng không nên chốt thay chủ nhà.

Kênh trao đổi chính thức nên là một nhóm tin nhắn có cả người đại diện hai bên, nơi mọi quyết định được ghi lại kèm ảnh. Những thoả thuận qua điện thoại nên được nhắn lại một dòng xác nhận ngay sau cuộc gọi. Cách này không cần thủ tục rườm rà mà vẫn để lại dấu vết rõ ràng.

Một số thầu có nhật ký công trình ghi mỗi ngày: số thợ, việc đã làm, vật tư về, sự cố. Nếu thầu không có, chủ nhà có thể tự ghi vài dòng mỗi tối và chụp ảnh hiện trường. Nhật ký này rất có giá trị khi cần đối chiếu tiến độ, lý do chậm hoặc khối lượng đã làm nếu hợp đồng phải dừng giữa chừng.

Thanh toán, bảo hành và khi có tranh chấp

Thanh toán nên gắn với mốc đã nghiệm thu chứ không gắn với ngày tháng: tạm ứng đầu ở mức vừa đủ mua vật tư đợt đầu, các đợt sau theo khối lượng hoàn thành, giữ lại một phần làm tiền bảo hành sau bàn giao. Thời gian bảo hành nên tách theo hạng mục, vì chống thấm, điện nước và kết cấu gia cố có rủi ro khác nhau.

Hợp đồng nên có điều khoản chấm dứt: trong trường hợp nào mỗi bên được dừng hợp đồng, cách chốt khối lượng đã làm, cách bàn giao hiện trường và thanh toán phần còn lại. Điều khoản này ít khi dùng nhưng khi cần thì nó tiết kiệm rất nhiều thời gian.

Khi có bất đồng, nên giải quyết bằng thương lượng có ghi biên bản trước. Nếu không xong, các bên có thể nhờ hoà giải hoặc đưa ra cơ quan có thẩm quyền theo quy định. Trước khi ký hợp đồng giá trị lớn, hoặc khi tranh chấp đã phát sinh, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được xem xét theo văn bản đang có hiệu lực.

Câu hỏi thường gặp

Sửa nhà nhỏ có cần làm hợp đồng bằng văn bản không?

Nên có, kể cả việc nhỏ. Một trang ghi phạm vi việc, giá, thời gian, cách thanh toán và bảo hành đã đủ để hai bên hiểu giống nhau. Thoả thuận miệng dễ dẫn tới hiểu khác nhau về việc gì được tính trong giá và việc gì là phát sinh.

Hợp đồng ghi phát sinh không quá một tỉ lệ cố định có nên không?

Có thể ghi như một ngưỡng cảnh báo: khi tổng phát sinh vượt ngưỡng thì hai bên phải họp lại xem xét. Nhưng đừng coi đó là giới hạn tuyệt đối, vì nhà cũ có thể có hư hỏng thật cần xử lý. Quy trình duyệt từng phiếu vẫn là thứ chính.

Thầu tự làm phát sinh không báo trước rồi đòi tiền thì sao?

Nếu hợp đồng ghi rõ phát sinh phải được duyệt trước, chủ nhà có căn cứ để từ chối thanh toán phần chưa duyệt, trừ việc khẩn cấp vì an toàn có báo ngay. Nên trao đổi bằng văn bản, giữ ảnh và tin nhắn. Vướng mắc lớn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Có nên ghi vật tư theo tên thương hiệu trong hợp đồng không?

Có thể ghi thương hiệu hoặc ghi tiêu chí kỹ thuật như kích thước, độ dày, cấp chịu lực. Ghi tiêu chí kèm điều kiện thay thế tương đương phải được chủ nhà đồng ý giúp tránh việc vật tư bị đổi sang loại thấp hơn mà vẫn gọi là tương đương.

Hợp đồng cải tạo có cần công chứng không?

Thông thường hợp đồng thi công giữa chủ nhà và thầu không bắt buộc công chứng, nhưng cần đủ chữ ký, thông tin hai bên và phụ lục. Nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn nếu giá trị lớn hoặc có điều kiện đặc biệt.

Tiến độ chậm vì chủ nhà chậm chọn gạch, thiết bị thì tính thế nào?

Nếu hợp đồng ghi hạn chọn vật tư cho chủ nhà, chậm quá hạn thì số ngày chậm đó không tính là lỗi của thầu. Vì vậy nên có lịch chọn vật tư ngay từ đầu, biết hạng mục nào cần chốt trước ngày nào để không làm cả công trình phải chờ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138